༄༅། །རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གི་གནས་བབ་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།

 [ནང་དོན་གནད་བསྡུས།] དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་བཅུ་ལྷག་གི་རིང་ལ་རྩོམ་ཡིག་མང་པོ་བྱུང་ཡང་། དཔྱད་འབྲས་རྣམས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་དང་དགེ་སྐྱོན། འཕེལ་ཕྱོགས་སོགས་ལ་ཕྱིར་རྟོག་གསལ་པོར་བྱས་མེད། རྩོམ་འདིར་རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གི་གནབ་བབ་ལ་དམིགས་ཏེ་ད་ཕན་བྱུང་བའི་རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་འབྲས་རྣམས་ལ་རིགས་དབྱེ་དང་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱས་ཤིང་། ཞིབ་འཇུག་གི་གནད་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་ཞིབ་བགྱིས་ཏེ་སྤྱིའི་ཆ་ནས་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་མང་པོ་བྱུང་བ་དང་། ནང་དོན་ཕལ་ཆེ་བ་བསྟོད་པ་ཡིན་པས་དྲང་ཕྱོགས་ཁོ་ནར་ངེས། ཡིན་ན་ཡང་། ཉེ་བའི་ཆར་ལྡོག་ཕྱོགས་ནས་དཔྱད་པ་གནང་མཁན་ཡང་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱི་དཔྱད་སྡོམ་བཀོད་དེ་རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གི་ཞན་ས་གསལ་ཁ་དོད་པ་དེས། མ་འོངས་པར་རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་འདི་འཐུས་སྒོ་ཚང་ཞིང་རིག་ཚན་གཞན་གྱི་མིག་དཔེར་རུང་བའི་མ་ལག་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་ཕན་ནུས་གང་ལེགས་ཐོན་ཐུབ་བོ། །

[བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།] རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག གནས་བབ། ཁྱད་ཆོས། འཕེལ་ཕྱོགས།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེའི་བརྒྱུད་རིམ་དང་མི་ཚེ་ཐུང་ངུའི་ནང་མཛད་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་ཕྱོགས་ཡོངས་རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་མ་ལག་ཆེན་པོ་གཉིས་ཡིན། ཁོང་གི་མི་ཚེ་བརྒྱུད་རིམ་སྟེ། ཁོང་འཚོ་བཞེས་གནང་སའི་ཁོར་ཡུག་དང་དེར་བཞག་པའི་སྣང་བརྙན་རེ་རེ་ནི། འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་རྟོགས་པར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་རྒྱུ་ཆ་གསོན་པོ་ལགས། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་ཁག་ནི་སྙན་ངག་དང་སྒྲུང་གཏམ། དཔྱད་རྩོམ། ཐོར་རྩོམ། འགྲེལ་རྩོམ། བསྒྱུར་རྩོམ་བཅས་སོ་སོར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བགྱིད་པ་པོད་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྲུབ། དེ་ནི་ཁོང་གིས་མི་ཡུལ་ལ་བཞག་པའི་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་ནོར་བུ་ཡིན། ཁོང་སྐུ་འདས་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་ལྷག་འཁོར་བའི་དུས་འདིར། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་བོད་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ཁོང་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་གནས་བབ་རྟོགས་རྒྱུ་ནི། རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་[1]གི་བྱ་གཞག་མཐིལ་ཕྱིན་པ་ཞིག་ཡོང་བར་སྨན་པར་མ་ཟད། དེར་འབྲེལ་གྱི་གནད་དོན་སྐོར་ལའང་གོ་རྟོགས་ཟབ་མོ་འབྱུང་བར་ཕན། དེ་བས། ཁོ་བས་རྩོམ་འདིར་རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གི་སྤྱིའི་གནས་བབ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་དཔྱད་འབྲས་གཉིས་གནད་དུ་བཟུང་ནས་གླེང་བར་བྱའོ། །

དང་པོ། རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གི་སྤྱིའི་གནས་བབ།

ད་ཕན་རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་འབྲས་སུ་བགྲང་རུང་བ་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བཞི་སྟེ། བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་གནང་བའི་《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག》ཅེས་པ་སྔ་གཞུག་ཏུ་དེབ་གསུམ་འདོན་སྤེལ་བྱས་པ་དང་། སྤྲེལ་ནག་པ་རིག་འཛིན་གྲགས་ལྡན་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་གནང་བའི་《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་》ཞེས་པ་ཉེར་སྟོང་དགུ་ལོའི་བར་དུ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལམ་དུ་སྤེལ་བའི་དཔྱད་རྩོམ་དྲུག་བཅུར་ཉེ་བར་བསྡུས་པའི་དེབ་བཅས་ཡིན་ལ། གཞན་ཆེད་དེབ་གཉིས་བྱུང་བ་ནི་ཆོས་སྐྱོང་གིས་བརྩམས་པའི་《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེ་དང་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་》ཞེས་པ་དང་། སྤྲེལ་ནག་པ་རིག་འཛིན་གྲགས་ལྡན་གྱིས་བརྩམས་པའི་《རང་དབང་གི་བསམ་བློ་དང་ཐོད་བརྒལ་གྱི་སྒྱུ་རྩལ--དེང་རྩོམ་མཁན་པོ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེ་དང་གསར་རྩོམ་སྐོར་གླེང་བ་》ཞེས་པ་གཉིས་སོ། ། གཤམ་ནས་ཁོ་བོས་གོང་གི་དཔྱད་འབྲས་དག་ལོ་རབས་གསུམ་དུ་དབྱེ་ནས་རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གི་སྤྱིའི་གནས་བབ་ཀྱི་ཆ་ལ་ངེས་ཤེས་རགས་ཙམ་འདྲོང་བར་བྱས་ན།

རེའུ་མིག་དང་པོ།

དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་(1981-1990)ནང་བྱུང་བའི་རྩོམ་ཐོ།

ཨང་།

བརྩམས་དུས།

རྩོམ་པ་པོ།

རྩོམ་བྱང་།

རྒྱལ་ཁབ།

1

1981ལོར།

དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས།  

འབོལ་རྩོམ་ཞོགས་པའི་སྐྱ་རེངས་ཀྱི་འགོ་བརྗོད།

རྒྱལ་ནང་།

2

1984ལོར།

ཆོས་འཛོམས།

གཟི་འོད་ལམ་ལམ་འཕྲོ་བའི་ནོར་བུའི་དོ་ཤལ།--ཤ་དང་རུས་པའི་བརྩེ་དུང་ཞེས་པའི་སྒྲུང་གཏམ་བཀླགས་རྗེས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ།  

རྒྱལ་ནང་།

3

1985ལོར།

སངས་དྲན་བུ།

རྒྱུ་འབྲས་མེད་པའི་མནའ་མ་ཞེས་པའི་སྒྲུང་རྩོམ་ལ་དཔྱད་པ་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ།  

རྒྱལ་ནང་།

4

1988ལོར།

དོར་ཞི་གདོང་དྲུག་སྙེམས་བློ།  

རྗེས་དྲན་གྱི་གཏམ་པད་དཀར་ཆུན་པོ།  

རྒྱལ་ནང་།

5

1989ལོར།

བཀྲ་ཤིས་དཔལ་ལྡན།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་རྩོམ་དང་དེས་བོད་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གསར་པར་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་སྐོར་གླེང་བ།  

རྒྱལ་ནང་།

རེའུ་མིག་དང་པོ་ལས་ང་ཚོས་ཤེས་ཐུབ་པ་ནི། དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་དང་འབྲེལ་བའི་རྩོམ་ལྔ་བྱུང་བ་དང་། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ལགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་འགོ་བརྗོད་ཀྱི་གཏམ་དེ་རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གི་རྩོམ་དང་པོར་བགྲངས་ཏེ་རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་དབུ་བརྙེས་པར་བརྩི་ལ། ཆོས་འཛོམས་ལགས་ཀྱིས་1984ལོར་སྤེལ་བའི་རྩོམ་ཡིག་དེ་ནི་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སྐུ་བཞུགས་དུས་ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་སྐོར་ལ་དཔྱད་བརྗོད་གནང་བའི་རྩོམ་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་ཞེས་རིག་འཛིན་གྲགས་ལྡན་ལགས་ཀྱིས་གསུངས།[2] 

རེའུ་མིག་གཉིས་པ།

དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ལོ་རབས་དགུ་བཅུའི་(1991-2000)ནང་བྱུང་བའི་རྩོམ་ཐོ།

ཨང་།

བརྩམས་དུས།

རྩོམ་པ་པོ།

རྩོམ་བྱང་།

རྒྱལ་ཁབ།

1

1990ལོར།

སྒྲོལ་མ་རྒྱ་མཚོ།

བློ་མཐུན་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་བསམ་བློ་དང་ཁོང་གི་རྩོམ་རིག

རྒྱལ་ནང་།

2

1991ལོར།

བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན།

སྨྱུག་ཐོག་དཔའ་བོ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་དྲན་གསོ་ཞུ་བ།  

རྒྱལ་ཕྱི།

3

1992ལོར།

ནག་པོ་སྐལ་བཟང་།

ལང་ཚོ་རྦབ་ཆུ་ལ་རོབ་ཙམ་དཔྱད་པ།  

རྒྱལ་ནང་།

4

1992ལོར།

བདེ་སྦྱིན་བཟང་མོ།

རང་སྲོག་བཏང་བའི་དེང་རབས་ཀྱི་མཁས་པ་དང་རྩོམ་པ་པོ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ།  

རྒྱལ་ཕྱི།

5

1992ལོར།

པདྨ་འབུམ།

མི་རབས་གསར་བའི་སྙིང་ཁམས་ཀྱི་འཕར་ལྡིང་།  

རྒྱལ་ཕྱི།

6

1994ལོར།

གངས་ཞུན།

ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོའི་ལས་དབང--མ་རྩོམ་གཅིག་དང་བུ་རྩོམ་གཉིས་ལ་གོ་བསྡུར་ཏེ་དཔྱད་པ།  

རྒྱལ་ནང་།

7

1994ལོར།

པདྨ་འབུམ།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེའི་སྐར་མདའ--མཚན་མོའི་ནམ་མཁའ་འོད་ཀྱིས་གཤེགས་ནས་ཡལ།  

རྒྱལ་ཕྱི།

8

1995ལོར།

རམས་ཚེ་བྷོ།

དགུ་རོང་ཉི་མ་དགུ་ཤར།

རྒྱལ་ནང་།

9

1995ལོར།

གཉན་ཤུལ་མཁྱེན་རབ་འོད་གསལ།  

དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ་པོ་ལྔ་པའི་འགྲེལ་རྩོམ་གྱི་འགོ་བརྗོད་དུ་ཕུལ་བའི་གཏམ་གྱི་ཉིང་ཁུ།  

རྒྱལ་ནང་།

10

1996ལོར།

ལྕགས་ཐར་ཚེ་རིང་། 

སྙན་ངག་པ།   དུས་རབས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་བསུ་བའི་དུང་བརྡབ དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་ཁོང་གི་གྲོལ་བའི་སྙན་ངག་ལང་ཚོ་རྦབ་ཆུ་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།

རྒྱལ་ནང་།

11

1997ལོར།

དབྱངས་ཅན་སྒེག་པའི་བློ་གྲོས།  

དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག་པ་ཐོར་རྩོམ་གྱི་འགོ་བརྗོད་དུ་ཕུལ་བའི་ཞུ་ཚིག་ལྷག་བསམ་གྱི་རི་མོ་ཞེས་བྱ་བ།  

རྒྱལ་ནང་།

12

1997ལོར།

མགར་རྩེ་རྟ་མགྲིན་རྒྱལ།

བོད་ཀྱི་ཤེར་རྟོགས་རིག་པའི་རིགས་ཤེས་བཀླགས་པའི་འཆར་སྣང་།  

རྒྱལ་ནང་།

13

1997ལོར།

འབྲོང་བུ་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེ།  

བོད་ཀྱི་ཤེར་རྟོགས་རིག་པའི་རིགས་ཤེས་བཀླགས་པའི་འཆར་སྣང་གི་དཔྱད་ཞིབ།  

རྒྱལ་ནང་།

14

1997ལོར།

གཉའ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན།

མཚོ་བྱུང་ངག་གི་ཕོ་ཉ་བྱོན་པའི་ཚུལ།  

རྒྱལ་ནང་།

15

1997ལོར།

དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས།  

ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་རང་རིགས་གཞོན་ནུའི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་མཁས་ཅན་དང་།   བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་པ་མཁས་ཅན་བློ་མཐུན་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མཛད་རྗེས་ཅུང་ཟད་གླེང་བ།  

རྒྱལ་ནང་།

16

1997ལོར།

འཇིགས་མེད་ཐེག་མཆོག

དྲན་དབང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ་པར་དུ་བསྐྲུན་པར་ཕུལ་བའི་ཡི་གེ།  

རྒྱལ་ནང་།

17

1997ལོར།

སི་ཏེ་བེན་སོན།

རྐང་ལམ་དང་འཕེལ་རྒྱས་དབར་ནས་རྐང་ལམ་ཕྲ་མོར་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།  

རྒྱལ་ཕྱི།

18

1998ལོར།

བདུད་ལྷ་རྒྱལ།

བོད་རྩོམ་གསར་བ་བདམས་བཀོད་དང་དེ་དག་གི་བཤད་པ།  

རྒྱལ་ནང་།

19

1999ལོར།

བདུད་ལྷ་རྒྱལ།

ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུའི་ཀློག་འདོན་དང་རོལ་མྱོང་།  

རྒྱལ་ནང་།

20

1999ལོར།

ལྕགས་ཐར་ཚེ་རིང་།

དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་བརྩམས་སྒྲུང་བཀླགས་རྗེས་ཀྱི་འཆར་སྣང་།  

རྒྱལ་ནང་།

21

1999ལོར།

ཤཱཀྱ་ཚེ་རིང་།

དྲིལ་སྒྲོག་གི་རྩོམ་རིག་ཡིན་ནམ--ལོ་རབས་ལྔ་བཅུའི་ཚུན་གྱི་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་གི་འཕེལ་རྒྱས།  

རྒྱལ་ཕྱི།

22

1999ལོར།

ཁེ་ཕུ་སི་ཐེན།(Marrhew Kapstein )

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རིག་པའི་དཔའ་བོར་གྱུར་ཚུལ།

རྒྱལ་ཕྱི།

རེའུ་མིག་གཉིས་པ་ལས་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་དང་བསྡུར་ན་ལོ་རབས་དགུ་བཅུའི་ནང་རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གི་རྩོམ་མང་པོ་བྱུང་བ་དང་། བསྡོམས་ན་རྩོམ་ཉེར་གཉིས་ལས་བདུན་རྒྱལ་ཕྱི་ནས་བྲིས་འདུག ཞིབ་འཇུག་པ་ཡང་རྒྱལ་ནང་ཁོ་ན་ལས་བརྒལ་ཏེ་ཕྱི་རྒྱལ་པའང་རེ་འགའ་བྱུང་། ཞིབ་འཇུག་གི་གནད་ཀྱང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་གཙོར་བགྱིས་ཏེ་ཁོང་གི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་དང་བསམ་བློ་སོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སྨྱུག་ཁ་གཏད་འདུག་པ་རྟོགས་ཐུབ།

རེའུ་མིག་གསུམ་པ།

དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་(2000--)ནང་ཚུན་དུ་བྱུང་རྩོམ་ཐོ།

ཨང་།

སྤེལ་ལོ།

རྩོམ་པ་པོ།

རྩོམ་བྱང་།

རྒྱལ་ཁབ།

1

2000ལོར།

སྐྱ་བྷ།

དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ་ལས་སྙན་ངག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་དང་བརྩམས་སྒྲུང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ལ་བལྟས་རྗེས་ཀྱི་དྲན་འཆར་ཕྲན་བུ།  

རྒྱལ་ནང་།

2

2000ལོར།

ཤཱཀྱ་ཚེ་རིང་།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རིང་ལུགས་འཚོལ་ཞིབ།(དེབ)

རྒྱལ་ཕྱི།

3

2001ལོར།

ཡི་དམ་ཚེ་རིང་། 

མྱ་ངན་ཞུ་མཆིད་དུ་སྙན་ངག

རྒྱལ་ནང་།

4

2001ལོར།

ཏུའུ་ཡུང་པིན།(杜永彬)

当代藏族文坛的奇人—端智嘉

རྒྱལ་ནང་།

5

2002ལོར།

ཁེ་ཕུ་སི་ཐེན།

ཡ་ང་བའི་སྤྲུལ་སྐུའི་ལས་སྐལ་ཏེ་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ནས་མཆེད་པའི་དགག་སྒྲུབ་ལྟ་ཚུལ།  

རྒྱལ་ཕྱི།

6

2002ལོར།

ཆོས་ཉིད་དབང་མོ།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སྒྲུང་གཏམ་ལས་བུད་མེད་ཀྱི་སྣང་བརྙན།  

རྒྱལ་ཕྱི།

7

2002ལོར།

ཇེན་ནི་ཁྲེལ།(Janet L. Upron)

མི་གསལ།

རྒྱལ་ཕྱི།

8

2003ལོར།

ཨ་འགྱུར།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་འབྲོང་སྟག་ཐང་ཞེས་པའི་སྒྲུང་གཏམ་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་རོབ་ཙམ་དཔྱད་པ།  

རྒྱལ་ནང་།

9

2003ལོར།

བདུད་ལྷ་རྒྱལ།

སྤྲུལ་སྐུ་ལས་མཐོང་བའི་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་ནང་སེམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན།  

རྒྱལ་ནང་།

10

2003ལོར།

རྨོག་རུ་དོན་གྲུབ་ཚེ་རིང་།  

མི་རབས་ཤིག་གི་གདམ་ག   རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ་ལ་རོལ་ཙམ་དཔྱད་པ།

རྒྱལ་ནང་།

11

2003ལོར།

མེ་ལྕེ།

གཏོར་བཤིག་དང་བཅིངས་འགྲོལ།  

རྒྱལ་ནང་།

12

2003ལོར།

ཁྱུང་ཐར་རྒྱལ། 

ལང་ཚོ་རྦབ་ཆུའི་ལས་འཕྲོས་ཏེ་སྙན་ངག་གསར་བའི་སྐོར་གླེང་བ།  

རྒྱལ་ནང་།

13

2003ལོར།

རན་ཧེ་ཁྲི་ལིས།(Lauran Hartley)

མི་གསལ།

རྒྱལ་ཕྱི།

14

2003ལོར།

ཏུའུ་ཡོན་པེན།(杜永彬)

文坛奇人 书苑奇葩--端智嘉与《端智嘉全集》

རྒྱལ་ནང་།

15

2005ལོར།

ཉི་གཞོན། བྱང་སྐར།   མེ་ལྕེ། ཞོགས་དུང་།

དཔའ་དར་རིང་མོ།

རྒྱལ་ནང་།

16

2005ལོར།

ཚེ་གྲུབ།

ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུའི་དཔྱད་པ།  

རྒྱལ་ནང་།

17

2005ལོར།

བན་ཤུལ་དཔལ་མཁར་རྒྱལ།

བདེན་དོན་གྱིས་བཙུགས་པའི་གསེར་བུམ་གྱི་ཁ་རྒྱན།

རྒྱལ་ནང་།

18

2005ལོར།

ལྕགས་ཐར་རྒྱལ།

དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ་ལ་རོབ་ཙམ་དཔྱད་པ།  

རྒྱལ་ནང་།

19

2005ལོར།

འོད་ཟེར་དབང་འདུས།

བོད་མིའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བརྡ་མཚོན་དང་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ།  

རྒྱལ་ཕྱི།

20

2006ལོར།

ཆོས་སྐྱོང་།

རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག (དེབ )

རྒྱལ་ནང་།

21

2006ལོར།

ཁྲི་སེམས་དཔའ།

དུས་རབས་ཤིག་གི་ལྷ་སྒྲུང--དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་ཁོང་གི་མི་ཚེ་རིན་ཐང་།  

རྒྱལ་ནང་།

22

2006ལོར།

པད་མ་རིག་འཛིན།

དུས་རབས་དང་མི་སྣ--ཞིབ་འཇུག་གི་སྐོར།

རྒྱལ་ནང་།

23

2006ལོར།

མེ་ལྕེ།

བསམ་བློའི་འཕེལ་རིམ་སྟེང་གི་བདག

རྒྱལ་ནང་།

24

2006ལོར།

བདེ་སྐྱིད་འཚོ།

རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དབྱངས་རྟ་ལ་སྐྱོམ་ནས་ཡིད་འོང་གར་གྱི་སྟངས་སྟབས་བསྒྱུར་བར་བྱས།  

རྒྱལ་ནང་།

25

2006ལོར།

བདེ་སྐྱིད་འཚོ།

ཚེ་སྲོག་ལས་མཆེད་པའི་མེ་སྟག་གི་འཕོ་འདུ--དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་ཁོང་གི་ལྷུག་རྩོམ།

རྒྱལ་ནང་།

26

2006ལོར།

གངས་ཀེ་ནོར།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་གཟིག་ལྤགས་གྱོན་པ།  

རྒྱལ་ནང་།

27

2006ལོར།

ར་ས་བསྟན་འཛིན་ཆོས་གྲགས།  

སྤྲུལ་སྐུ་ལས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་བློས་བསླངས་སྐོར་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།  

རྒྱལ་ནང་།

28

2006ལོར།

སྒྲོལ་མ་དོན་གྲུབ།

སྐུ་ཞབས་རང་གྲོལ་ལགས་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ལས་སྤྲུལ་སྐུ་ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་གི་བརྗོད་དོན་དངོས་གང་ཡིན་ལ་དཔྱད་པ།  

རྒྱལ་ནང་།

29

2007ལོར།

ཚེ་གྲུབ།

རྣམ་འགྱུར་དང་སྙིང་སྟོབས--རང་གྲོལ་འཇུག་གི་ཀློག་སྟངས་ཤིག

རྒྱལ་ནང་།

30

2007ལོར།

རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན།

རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་གཟི་མདངས་འཕྲོ་བའི་འཛུམ་བག--སྐུ་ཞབས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་རྗེས་སུ་དྲན་པ།  

རྒྱལ་ནང་།

31

2007ལོར།

སྐྱ་བྷ།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་ཁོང་གི་སྙན་ངག་བརྩམས་ཆོས་བཤད་པ།  

རྒྱལ་ནང་།

32

2008ལོར།

ཆབ་འགག་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རིང་།  

རྟག་བརྟན་གྱི་སྒྲོན་མེ--དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བཤད་སྒྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་རྩོམ་བགྲོ་གླེང་ཆོགས་འདུའི་མཛད་སྒོའི་ཤིས་ཚིག

རྒྱལ་ནང་།

33

2008ལོར།

མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ།

ཤེས་རིག་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་གཡུ་རལ་གཟེངས་སུ་མཐོ་བའི་གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་སེང་ཕྲུག་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཕྱིར་དྲན་གླེང་མོལ།  

རྒྱལ་ནང་།

34

2008ལོར།

མགར་རྩེ་རྟ་མགྲིན་རྒྱལ།

རིག་པའི་དཔའ་བོ་སྐུ་ཞབས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གླེང་བ།  

རྒྱལ་ནང་།

35

2008ལོར།

མགོན་པོ་ཚེ་རིང་།

ཚེ་སྲོག་གི་རིན་ཐང་དང་རིན་ཐང་གི་ལྟ་ཚུལ།   དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་འདས་དོན་ལས་འཕྲོས་པའི་བསམ་གཞིག

རྒྱལ་ནང་།

36

2008ལོར།

རྣམ་སྲས།

བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྙན་ངག་འཕེལ་རྒྱས་ལོ་རྒྱུས་ལས་ལང་ཚོ་རྦབ་ཆུའི་གོ་གནས་དང་དེའི་ཤན་ཤུགས།  

རྒྱལ་ནང་།

37

2008ལོར།

རིན་ཆེན་ནོར་བུ།

དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་བྲིས་པའི་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་ཁ་སྐོང་གི་ཆ་འགའི་ཕྲན་བཤད།  

རྒྱལ་ནང་།

38

2008ལོར།

སྟག་འབུམ་རྒྱལ།

དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྲུང་གཏམ་གྱི་སྐད་ཆའི་སྒྱུ་རྩལ་ཐད་རང་ཉིད་ཀྱི་དྲན་ཚུལ་ཕྲན་ཙམ་བཤད་པ།  

རྒྱལ་ནང་།

39

2008ལོར།

ཕག་མོ་ཚེ་བརྟན། ལྕགས་མོ་འཚོ།  

དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྲུང་གཏམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་དཔྱད་པ།  

རྒྱལ་ནང་།

40

2008ལོར།

རྡོ་རྗེ་འཚོ།

ལང་ཚོ་རྦབ་ཆུའི་རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་ཁྱད་ཆོས་སྐོར་གླེང་བ།  

རྒྱལ་ནང་།

41

2008ལོར།

སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན།

བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་པ་ཆེན་མོ་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས།  

རྒྱལ་ནང་།

42

2008ལོར།

དཔལ་ལྡན།

ལང་ཚོ་རྦབ་ཆུ་ཡི་ཞར་བྱུང་འཕྲོས་དོན་རེ་གཉིས་གླེང་བ།  

རྒྱལ་ནང་།

43

2008ལོར།

མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ལྷན་ཚོགས།  

དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་མཁའ་དབྱིངས་སུ་རྟག་ཏུ་འཚེར་བའི་སྐར་མ་འོད་ཆེན་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ།  

རྒྱལ་ནང་།

44

2008ལོར།

རང་སྒྲ།

དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གསུང་རྩོམ་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གི་གཏམ་བཤད།  

རྒྱལ་ནང་།

45

2008ལོར།

ཨ་ན་མེ་རེས།(Anan Marie Stirr)

མི་གསལ།

རྒྱལ་ཕྱི།

46

2009ལོར།

བུ་མོ་བདེ་དགའ།

རླབས་ཆེ་བའི་སྒྱུ་རྩལ།   མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ནོར་ལང་ཚོ་རྦབ་ཆུ་དང་རྒྱ་མཚོའི་ཁུག་རྟ་གཉིས་ཀྱི་གཤིབ་བསྡུར།

རྒྱལ་ནང་།

47

2009ལོར།

བདུད་ལྷ་རྒྱལ།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་གཞིའི་གས་ཁ་དང་དེས་དེང་རབས་ལ་བྱིན་པའི་བློ་བསྐྱེད།  

རྒྱལ་ནང་།

48

2009ལོར།

བན་ཤུལ་དཔལ་མཁར་རྒྱལ།

དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་རྩོམ་རིག་གསར་བའི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་ཡིན་མིན་གྱི་ཆ་དང་འབྲེལ་བའི་རྩོམ་རིག་གསར་བའི་དཔྱད་པ་ཉུང་བསྡུས་མིག་གི་ཐུར་མ།  

རྒྱལ་ནང་།

49

2009ལོར།

རིག་འཛིན་གྲགས་ལྡན།

དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྲུང་གཏམ་སྤྲུལ་སྐུ་ལས་མངོན་པའི་མི་རིགས་ཤིག་གི་སེམས་ཁམས་སྐོར་རོབ་ཙམ་གླེང་བ།  

རྒྱལ་ནང་།

50

2009ལོར།

དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ།

ལང་ཚོ་རྦབ་ཆུ་ཞེས་པའི་སློབ་ཚན་གྱི་སློབ་ཁྲིད་བྱ་ཐབས།  

རྒྱལ་ནང་།

51

2009ལོར།

ནན་སེས།(Nancy G.Lin)

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་བོད་ཀྱི་རཱ་མ་ཎའི་གསར་བཅོས་རྩོམ་འབྲི།  

རྒྱལ་ཕྱི།

52

2009ལོར།

བསམ་འཕེལ་ནོར་བུ།   ལྷ་མོ་སྐྱིད། 三盘俄日    拉毛吉

当代藏族文学作品中的创新精神—读端智嘉的《假活佛》有感

རྒྱལ་ཕྱི།

53

2009ལོར།

དོན་གྲུབ།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྲུང་གཏམ་ལ་དཔྱད་པ།(ཤེས་རམས་པའི་མཐར་ཕྱིན་དཔྱད་རྩོམ།   དཔར་མེད།)

རྒྱལ་ནང་།

54

2009ལོར།

མེ་ལྕེ།

རང་གྲོལ་ཉེ་འཇལ། (དེབ)

རྒྱལ་ནང་།

55

2011ལོར།

རེས་ཁ་བེར་ཁྲི་ནེན།(Riika J.Virtanen)

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ཁྲོད་ཀྱི་སྣང་བརྙན་ཞིབ་འཇུག་ལས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་བརྩམས་ཆོས་ཁྲོད་ཀྱི་ཆུའི་སྣང་བརྙན་གྱི་མཚོན་ཐབས།  

རྒྱལ་ཕྱི།

56

2011ལོར།

བསེ་ཆང་སངས་རྒྱས་དོན་གྲུབ།  

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་བརྩམས་སྒྲུང་དག་ལས་མི་སྣ་ང་ཡི་ཚོགས་གླེང་བ།  


57

2015ལོར།

མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་ཁཱ་བ་རྦ་ཐཱ་ཡ་སོའུ་ནཱ་རིས་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་གཤིབ་བསྡུར།(ཤེས་རམས་པའི་མཐར་ཕྱིན་དཔྱད་རྩོམ།   དཔར་མེད།)

རྒྱལ་ནང་།

58

2016ལོར།

འཕགས་མོ་རྡོ་རྗེ།

དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་རྩོམ་རིག་གསར་རྩོམ་ལས་བརྩམས་སྒྲུང་སྐོར་གླེང་བ།   (ཤེས་རམས་པའི་མཐར་ཕྱིན་དཔྱད་རྩོམ།   དཔར་མེད།)

རྒྱལ་ནང་།

59

2016ལོར།

དོན་གྲུབ་ཚེ་རིང་།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྲུང་གཏམ་ལ་ཅཱན་ཨེར་གྱི་ཤན་ཞུགས་པའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ།  

རྒྱལ་ནང་།

60

2016ལོར།

རིག་འཛིན་གྲགས་ལྡན།

རང་དབང་གི་བསམ་བློ་དང་ཐོད་བརྒལ་གྱི་སྒྱུ་རྩལ།(དེབ)

རྒྱལ་ནང་།

སྟོང་ལོ་གསར་བ་ཚེས་པའི་ཚུན་ལ་རྩོམ་སྤུས་ལེགས་མིན་ལ་མ་བལྟས་པར་དཔྱད་རྩོམ་དང་དུས་དེབ་སོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ན་ཧ་ལམ་རྩོམ་དྲུག་བཅུ་ཐམ་པ་བྱུང་འདུག དེ་ལས་རྩོམ་བཞི་དེབ་གཟུགས་སུ་དཔེ་སྐྲུན་གནང་ཡོད་ལ། རྩོམ་གསུམ་ཤེས་རམས་པའི་མཐར་ཕྱིན་དཔྱད་རྩོམ་ཡིན་པས་ད་དུང་དཔར་མེད། སྔ་མའི་ལོ་རབས་གཉིས་དང་བསྡུར་ན་སྟོང་ལོ་གསར་བ་ཚེས་པའི་རྗེས་ལ་དཔྱད་རྩོམ་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་མང་དུ་བྱུང་བ་དང་། ལྷག་པར་དུ་2006ལོར་ཆོས་སྐྱོང་གིས་《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེ་དང་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་》ཞེས་པའི་དེབ་བརྩམས་པ་ནས་རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གི་ཚ་རླབས་གསར་བ་འཕྱུར། གནས་བབ་དེ་དང་བསྟུན་ནས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་གཙོར་བྱས་ཏེ། ཁོང་གི་ཕྱོགས་སོ་སོར་ཞིབ་འཇུག་བགྱིས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཆར་རྗེས་ཀྱི་ཤ་མོ་བརྡོལ་བ་ལྟར་བྱུང་། ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་ཀྱང་སྔ་མའི་ལོ་རབས་གཉིས་དང་བསྡུར་ན་བྱེ་བྲག་གི་ཆར་འཇུག་པ་ཤུགས་ཆེ་བར་སྣང་། རིག་འཛིན་གྲགས་ལྡན་གྱིས་སྔ་མའི་ལོ་རབས་གཉིས་ལ་རིམ་བཞིན་སྐྱ་མདོག་གི་ས་བོན་དང་ལྗང་མདོག་གི་མྱུ་གུ་ཟེར་བ་དང་། སྟོང་ལོ་འགོ་ཚུགས་པ་ནས་བྱུང་བ་ལ་གསེར་མདོག་གི་འབྲས་བུ་[3]ཞེས་མིང་བཏགས་པ་དོན་ལ་གནས་པ་འདྲ་འདུག་ཀྱང་། དེར་ཞིབ་ཏུ་བསམས་ན་གསེར་མདོག་གི་འབྲས་བུ་དེ་ཡང་གྲངས་ཀ་མང་བ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པ་ལས་རྩོམ་རབ་མང་པོ་བྱུང་མེད་པར་འདོད། དེ་ཡང་ང་ཚོས་རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་འབྲས་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱི་ཞིབ་དང་དཔྱད་བསྡུར་བགྱིས་ཏེ་ངེས་ཤེས་འདྲོང་བར་བྱེད་དགོས་པས། གཤམ་ནས་ཁོ་བོས་འཐུས་ཚབ་རུང་བའི་བརྩམས་ཆོས་འགའ་གཞིར་བཟུང་ནས་རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་འབྲས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་ཆ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། །

 

གཉིས་པ། རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་འབྲས་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བལྟ་བ།

རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་འབྲས་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བལྟས་ན། དོན་གྲབ་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་དང་བརྩམས་ཆོས་གཉིས་གནད་དུ་བཟུང་ནས་ཁོང་གི་སྙིང་སྟོབས་དང་བསམ་བློ། བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་རིན་ཐང་། མི་ཚེའི་གདེང་འཇོག་སོགས་ལ་དོ་སྣང་མཛད་འདུག འདིར་ཁོ་བོས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པའི་གཞན་པའི་གནད་རྣམས་གཙོར་བགྱིས་ཏེ་བརྗོད་ན།

གཅིག སྙིང་སྟོབས། མིག་སྔར་མཐོང་ཡོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ལས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྙིང་སྟོབས་སྐོར་གྱི་རྒྱལ་ཕྱིའི་རྩོམ་ཡིག་ལེགས་ཤོས་ཤིག་ནི། ཁེ་པུ་སི་ཐེན་གྱིས་བརྩམས་པའི་《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རིག་པའི་དཔའ་བོ་ཇི་ལྟར་གྱུར་ཚུལ་》[4]ཞེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་དེ་རེད། རྩོམ་དེ་འགོ་བརྩམས་མ་ཐག་“དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནི་ཨ་རིའི་གློག་བརྙན་འཁྲབ་སྟོན་པ་གྲགས་ཅན་འཇེམ་སི་ཏིན་ལྟར་དགག་སྒྲུབ་དང་རྒོལ་ལེན་གྱི་སྙིང་སྟོབས་ལྡན་”[5]ཞེས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྙིང་སྟོབས་ནི་དགག་སྒྲུབ་དང་རྒོལ་ལེན་ཕོད་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཤིག་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་། དེའི་འཕྲོར་“ཁོང་གི་བླ་མེད་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་དང་དུས་མིན་གྱི་འཆི་བ་དེས། ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པའི་བོད་རིགས་གཞོན་ནུ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློའི་སྙིང་སྟོབས་མཚོན་ཡོད།”[6]ཅེས་བརྗོད། དེ་ལས་དོན་གཉིས་རྟོགས་ཐུབ་སྟེ། གཅིག་ན་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་དགག་སྒྲུབ་རྒོལ་ལེན་གྱི་སྙིང་སྟོབས་དེ་ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་དང་རང་སྲོག་བཅད་པའི་སྦྱོར་བ་གཉིས་ལས་མངོན་པ་དང་། གཉིས་སུ་ཁོང་གི་སྙིང་སྟོབས་ནི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་བོད་རིགས་གཞོན་ནུ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་དང་ན་ཟུག་གི་མཚོན་བྱེད་དུ་ངོས་བཟུང་བ་དེ་རེད། དེ་ཡང་ཁེ་པུ་སི་ཐེན་གྱིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྲུང་གཏམ་《སེམས་གཅོང་》དང་《སྤྲུལ་སྐུ་》གཉིས་མཚན་གཞིར་བཀོད་ནས་གཉེན་སྒྲིག་རང་དབང་མེད་པའི་སྲོལ་ངན་དང་སྤྲུལ་སྐུ་རྫུན་མའི་སྤྱོད་ངན་ལ་ཐེར་འདོན་དགག་སྒྲུབ་མཛད་པར་དབྱེ་ཞིབ་ལེགས་པར་བགྱིས་ཏེ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནི་དགག་སྒྲུབ་རྒོལ་ལེན་གྱི་སྙིང་སྟོབས་ལྡན་མཁན་ཞིག་ཡིན་པར་ར་སྤྲད་ཡོད། གོང་གི་བརྩམས་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་དགོངས་དོན་དངོས་ལ་ཅུང་ཟད་གཞིགས་ནའང་དེར་ངེས་པ་རྙེད་སླ་སྟེ། དཔེར་ན།《སྤྲུལ་སྐུ་》ལས་མི་ངན་ཞིག་སྤྲུལ་སྐུར་བརྫུས་ནས་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ཀྱི་དད་པ་བེད་སྤྱད་དེ། མི་སེར་ཕལ་བའི་རྒྱུ་ནོར་ཧམ་ཟ་དང་གཡོ་ལེན་བྱེད་པའི་ཐ་ཤལ་གྱི་སྤྱོད་པ་དམར་རྗེན་དུ་བཏོན་པ་བརྒྱུད། སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་མགོ་བསྐོར་མགོ་གཡོགས་ཀྱི་ལས་ལ་ཞུགས་པའི་མགོ་སྟོང་རིགས་ཀྱི་སྤྱོད་ངན་ལ་དགག་པ་མཛད་པར་མ་ཟད། རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་བློ་དང་མི་ལྡན་པའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་རྨོངས་དད་ལའང་དགག་པ་བརྒྱབ་ཡོད། དེ་བས་ན། རྩོམ་འདི་གཉིས་ཁོ་ནས་ཀྱང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ལྡན་པར་ཐག་གིས་ཆོད། གཞན་ཉན་ཤུལ་མཁྱེན་རབ་འོད་གསལ་གྱིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནི་“སྤོབས་པ་ཆེན་པོས་བརྒལ་བརྟག་བྱས་ནས། རང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་རྣམས་འཛེམ་མེད་དུ་འདོན་ཐུབ་པའི་སྙིང་སྟོབས་དང་ལྡན་”[7]ཞེས་སྤོབས་པ་ཆེན་པོས་དགག་སྒྲུབ་མཛད་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྗོད་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་སྐྱོང་གིས་“ཁོང(དོན་གྲུབ་རྒྱལ)གི་དགག་བཞག་དོགས་སློང་”[8]ཞེས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་དགག་བཞག་གི་སྙིང་སྟོབས་ལྡན་པར་བསྟན་ཡོད། ཞོགས་ལྗང་གིས་“ཁོང་ཉིད་ལ་་་་་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་”[9]ཞེས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ལྡན་པར་བརྗོད་པ་སོགས་ཀྱང་དོན་ལ་གནས་པའི་གཏམ་ཡིན། དགག་སྒྲུབ་སྙིང་སྟོབས་ཞེ་ན། དོན་དུ་གཞན་གྱི་ལྟ་ཚུལ་ལམ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྲོལ་ངན་སོགས་དགག་ནས། རང་གི་ལྟ་ཚུལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འདོན་པའམ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་སྙིང་སྟོབས་ལ་ཟེར་ཞིང་། འདི་ལྟ་བའི་སྙིང་སྟོབས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྲུང་གཏམ་ཁག་ལས་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྙིང་སྟོབས་གཞན་ཞིག་ནི་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ཡིན་ཏེ། བདུད་ལྷ་རྒྱལ་གྱིས་“སྤྱི་ཚོགས་གསར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་པའི་ཁྲོད་ནས་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ལྡན་པ་”[10]ཞེས་དང་། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་གྱིས་“(དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས)ནམ་ཡང་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་སྦྱིན་པར་བྱེད་”[11]ཅེས་དང་། ཆོས་སྐྱོང་གིས་“ཁོང་གི་སྙིང་སྟོབས་ཞེས་ཡང་ཡང་གླེང་བ་ནི། འདིར་འཆད་འགྱུར་གྱི་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ཡིན་”[12]ཞེས་བརྗོད་པ་དག་དང་། གཞན་ཞོགས་དུང་དང་མེ་ལྕེ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་མགྲིན་བརྒྱ་ངག་གཅིག་ཏུ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྙིང་སྟོབས་དེ་སྤྱིའི་ཆ་ནས་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ཡིན་པར་[13]ངོས་འཛིན་གནང་། དེ་ཡང་ཁོང་རྣམ་པས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ལ་གཞི་བཙུགས་ནས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་“གསར་བྱུང་གི་སྟོབས་ཤུགས་མེད་པ་ཡིན་ན། །རྒྱ་མཚོ་ཡིན་ཀྱང་རུལ་བར་འགྱུར་ལ། །གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་མེད་པ་ཡིན་ན། །གསར་བ་ཡིན་ཀྱང་སྙིང་བོ་ག་ལ་ཡོད། །”[14]ཅེས་གསར་གཏོད་མཛད་དགོས་པའི་འབོད་སྐད་བསྒྲགས་ཏེ། རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གསར་གཏོད་ཀྱི་ལས་ལ་འབད་ཅི་ཐུབ་བྱས་ཡོད་པ་ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ལས་མཐོང་ཐུབ་སྟེ། ཐོག་མར་དེང་སྐབས་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གསར་བའི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་དུ་ངོས་འཛིན་པ་ཁོ་ནས་མཚོན་ལ། གཞན་དུ་ན་ཁོང་གིས་ལང་ཚོ་རྦབ་ཆུ་བརྩམས་པ་ནས། བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རང་མོས་སྙན་ངག་གི་རྩོམ་སྲོལ་གསར་དུ་ཕྱེ་པ་དང་། དེ་མིན་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་མང་པོ་ཞིག་ན་ཡང་ཁོང་ལ་ཐོད་བརྒལ་གྱི་ཆ་ཤིན་ཏུ་མང་བ་སོགས་ཀྱིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ལྡན་པ་ངེས་པ་དོན་གྱིས་གྲུབ་པར་འདོད། གཞན་ཡང་ཞོགས་ལྗང་གིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་སྐྱོ་གར་སྙིང་སྟོབས་ལྡན་པར་བརྗོད། འཚོ་བའི་ཕྱིར་དུ་འཆི་བའི་སྙིང་སྟོབས་ནི་སྐྱོ་གར་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད།[15] ཞོགས་དུང་གིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་བདེན་པའི་ཆེད་དུ་གཅེས་སྲོག་བློས་གཏོང་བའི་སྙིང་སྟོབས་ལྡན་པར་བརྗོད།[16] ཁོང་གཉིས་ཀྱི་དགོངས་པ་གཞི་གཅིག་ཏུ་བྱས་ན། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་འཆི་ཕོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ལྡན་པར་བརྗོད་པ་དེ་རེད། དེ་ནི་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་ཤི་རྐྱེན་ལ་གཞིགས་ཏེ་ངོས་འཛིན་གནང་བ་ཞིག་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་ཤི་རྐྱེན་ལ་གཞན་གྱིས་གྲོངས་པ་དང་། རྡོ་དུག་ཕོག་པ། རང་སྲོག་བཅད་པ་བཅས་བཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་བྱུང་ཡང་། ཁོང་གི་ཁ་ཆེམས་ཡི་གེའི་དགོངས་དོན་ལ་ཞིབ་ཏུ་བསམས་ན། ཁོས་རང་སྲོག་བཅད་པ་ཐག་གིས་ཆོད་ཅིང་། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཤིག་གི་སད་རྟོགས་དང་མ་འོངས་པའི་ཆེད་དུ་གཅེས་སྲོག་ཕངས་མེད་དུ་བཏང་བ་ཡིན་པས་སྙིང་སྟོབས་དེ་དེ་བཞིན་དུ་ལྡན་པར་འདོད་དོ། །  

གཉིས། བསམ་བློ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་བསམ་བློའི་ཐད་ལ་ཁེ་པུ་སི་ཐེན་གྱིས་“དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒམ་དཀྱེལ་གྱི་བསམ་བློ་”[17]ཞེས་པ་དང་། གཞན་“ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ཟབ་རྒྱ་ཡངས་པའི་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་བསམ་བློ་”[18]ཞེས་ཚིག་གི་བརྗོད་སྟངས་མ་གཅིག་པ་ཙམ་ལས་གོང་གི་སྒམ་དཀྱེལ་བསམ་བློ་དང་དོན་གཅིག་ཏུ་སྣང་། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནི་དྲན་རིག་སྐྱེན་པའི་བོད་ཀྱི་ན་གཞོན་མཁས་པ་ཞིག་ཏུ་མང་ཆེ་བས་བཞེད་པས་ན། ཁོང་གི་བསམ་བློ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་གཏིང་ཟབ་པ་ངང་གིས་གྲུབ། བདུད་ལྷ་རྒྱལ་གྱིས་“ཁོང(དོན་གྲུབ་རྒྱལ)གི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བསམ་སྤྱོད་ལ་ཁ་རྡུང་གཏོང་བའི་དགག་རྒྱག་གི་བསམ་བློ་”[19]ཞེས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་དགག་རྒྱག་གིས་བསམ་བློ་ལྡན་པར་འདོད། གོང་དུ་སོང་ཟིན་པ་ལྟར་ཞིབ་འཇུག་པ་སྐོར་ཞིག་གིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ལྡན་པར་གཞིགས་ན། དགག་སྒྲུབ་ནི་བསམ་བློ་དང་སྙིང་སྟོབས་གཉིས་ཆར་གོ་ཡང་ཆོག་པར་སྙམ། དེ་ཡང་ཡིན་ངེས་ཏེ། དགག་རྒྱག་གི་སྙིང་སྟོབས་ཡོད་ན་དེའི་བསམ་བློ་ཡོད་པ་དོན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་། བསམ་བློ་ནི་བསམ་པའི་ཆ་དང་སྙིང་སྟོབས་ནི་སྦྱོར་བའི་ཆ་ཡིན་སྟབས། བསམ་བློ་ནི་སྦྱོར་བའི་སྔོན་དུ་བྱུང་དགོས་པས་སོ། །

གཞན་བདུད་ལྷ་རྒྱལ་གྱིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནི་སྙིགས་དོར་བཅུད་ལེན། གནའ་བཟང་དེང་སྤྱོད། གསར་རྙིང་འགལ་མེད་དེ། རང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ལ་སྙིགས་དོར་བཅུད་ལེན་དང་གནའ་བཟང་དེང་སྤྱོད་ཀྱིས་རྒྱུད་འཛིན་བྱས་ནས། མི་རིགས་གཞན་གྱི་རིག་གནས་ཀྱི་ལེགས་ཆ་དང་རིག་གནས་གསར་བ་དང་ལེན་དང་ནང་འདྲེན་གནང་སྟེ། བོད་རང་གི་ངོ་བོ་མ་བོར་བའི་རིག་གནས་ཀྱི་ལམ་ཁ་གསར་བ་ཞིག་གསར་འཛུགས་བྱེད་དགོས་པའི་བསམ་བློའི་ལྟ་བ་འཛིན་མཁན་ཞིག་ཡིན་པར་བརྗོད།[20] བསམ་བློ་འདི་ནི་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་《ལང་ཚོ་རྦབ་ཆུ་》དང་《རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ་》སོགས་ཀྱི་དགོངས་དོན་ལ་བསམས་ན་ཤེས་སླ་ཞིང་། བདུད་ལྷ་རྒྱལ་ལགས་ཀྱིས་ཀྱང་རྩོམ་དེ་གཉིས་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བགྱིད་ནས་སྡོམ་ཚིག་བཀོད་པ་ཞིག་རེད། གཞན་ཡང་བདུད་ལྷ་རྒྱལ་ལགས་ཀྱིས་“《པད་མཚོ་》དང་《འབྲུག་མཚོ་》ཞེས་པའི་རྩོམ་གཉིས་ཀས་སློབ་གསོ་གཙོ་བོ་དང། དེ་ལས་ཀྱང་གཞི་རིམ་སློབ་གསོ་གཙོ་ཆེར་བསྟན་ཡོད་པ་ནི་མཐར་གཏུགས་ན་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྐབས་དེའི་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལྟ་བ་ཡིན་”[21]ཞེས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་བསམ་བློ་ལ་སྡོམ་ཚིག་ཡག་པོ་བཀོད་འདུག་སྙམ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིན་ནས་བོད་ཀྱི་གཞི་རིམ་ས་ཁུལ་ཏེ། ཆབ་ཆ་གྲོང་བརྡལ་དུ་མི་རིགས་སློབ་གསོ་གཉེར་དུ་སོང་བ་ཡང་ཁོང་གི་བསམ་བློ་འདི་ལག་བསྟར་བྱས་པ་རེད་ཅེས་དེང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་ལ་ལས་སྨྲ་བ་ཡང་དོན་ལ་གནས་པའི་གཏམ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། སྒྲུང་གཏམ་དེ་གཉིས་ལས་གཞི་རིམ་སློབ་གསོ་གཙིགས་ཆེན་གནང་མཁན་དང་ཤུགས་རྒྱག་མཁན་གྱི་མི་སྣའི་སྣང་བརྙན་གསར་དུ་བཞེངས་ནས། གཞི་རིམ་སློབ་གསོའི་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་བསྟན་ཡོད་པས་སོ། ། དེ་མིན་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་གྱིས་“ཁོང་གིས་བསམ་བློ་བསྙེག་སའི་འདོད་བློ་གཙོ་བོ་ནི་གསར་གཏོད་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ལས་རིགས་སྣ་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ཕྱིར་”[22]ཞེས་དང་། ཡང་“དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་སྤྱི་ཚོགས་གསར་བའི་འཁོར་ཕྱོགས་ལ་དམིགས་ནས་བོད་རིགས་མི་དམངས་རྣམས་ལ་ཚན་རྩལ་ཤེས་རིག་དང་ནུས་པ་ལག་རྩལ་ཇེ་མཐོར་གཏོང་དགོས་པ་དང་། དེ་ཡང་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་ཡིན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་བསམ་བློ་ཁྱབ་བསྒྲགས་མཛད་”[23]ཅེས་པ་སོགས་ལ་གཞིགས་ན། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རྩ་བ་གསར་གཏོད་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཡང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་བསམ་བློའི་གྲུབ་ཆར་འཁུམས། སྒྲོལ་མ་རྒྱལ་ལགས་ཀྱིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་བསམ་བློའི་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོ་ནི་འཆར་ཡན་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་སྨྲ་བ་ཞིག་དང་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་བསམ་བློ་སྨྲ་བ་ཞིག མི་རིགས་ཀྱི་ལ་རྒྱལ་སྨྲ་བ་ཞིག་རེད་ཅེས་[24]ཕྱོགས་སྡོམ་མཛད་འདུག

གསུམ། བརྩམས་ཆོས།

༡རིག་གཞུང་བརྩམས་ཆོས།《དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་ལས་འཕྲོས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྣམ་དཔྱད་ཐོར་བུ།་》ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི། ཁེ་པུ་སི་ཐེན་གྱི་རྩོམ་ལས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒམ་དཀྱེལ་བསམ་བློ་རྟོགས་བྱེད་ཡིན་པའི་དཔེར་དྲངས་པ་ཙམ་ལས་དཔྱད་འབྲས་ཅི་འདྲ་ཐོན་མིན་ལ་དཔྱད་བརྗོད་སྤེལ་མེད། གཞན་ཡང་ཁོང་གིས་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་གྱི་རྩོམ་པ་པོ་གཙང་སྨྱོན་ཧེ་རུ་ཀའི་ལོ་རྒྱུས་དང་། མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་གྱི་ཚིག་གསར་མཆན་འགྲེལ་དང་མཚན་དོན་དབྱེ་ཞིབ་ནི་དཔྱོད་རིན་ཤིན་ཏུ་ནས་ཆེ་བར་བརྗོད།[25] ད་ཡོད་ཡིག་ཆ་ཁག་ལ་གཞིགས་ན། གོང་གི་འདི་ཙམ་ལས་རྒྱལ་ཕྱིའི་བོད་རིག་པའི་སྡེ་རུ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་རིག་གཞུང་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ལ་དཔྱད་བརྗོད་གནང་བ་ཧ་ལམ་མེད་པར་སྣང་། དེ་བས། སྤྱིའི་ཆ་ནས་བལྟས་ན། ཁེ་པུ་སི་ཐེན་ནི་རྒྱལ་ཕྱིའི་བོད་རིག་པའི་སྡེ་ན་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་རིག་གཞུང་དཔྱད་རྩོམ་སྐོར་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་ཐོག་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་འདུག དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་ལ་གྲུབ་འབྲས་འབུར་ཐོན་བླངས་པར་བརྗོད་དེ། དེ་ནི་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་དཔྱད་རྩོམ་ལས་གཙོ་བོ་《བོད་གནའ་རབས་ཀྱི་ཕོ་ཉ་བགྲོད་ཚུལ་》དང་《བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ་》གཉིས་ལས་རྟོགས་ཐུབ་པར་བརྗོད། སྙན་ངག་ཞིབ་འཇུག་གི་ཐད་སྲོལ་རྒྱུན་རིགས་ལམ་ལ་སྙིགས་དོར་བཅུད་ལེན་བྱས་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག རྩོམ་སྲོལ་གསར་བའི་འགྲོ་ལམ་ཕྱེ་ཕྱོགས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་བྱས་ཡོད་པར་གདེང་འཇོག་མཛད།[26] རྩོམ་སྲོལ་གསར་བའི་འགྲོ་ལམ་ཕྱེ་ཕྱོགས་ཞེས་པ་ནི་རང་མོས་སྙན་ངག་གི་འབྲི་སྲོལ་གསར་དུ་བཏོད་པ་ལ་གོ་སྙམ། བོད་རིག་པའི་སྡེ་རུ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་རིག་གཞུང་བརྩམས་ཆོས་དང་། རིག་གཞུང་བསམ་བློ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་དཔྱད་བརྗོད་གནང་པ་གོང་གསལ་གྱི་འདི་ཙམ་ལས་ད་སྔ་ཁོ་བོའི་མཐོང་ལམ་དུ་མ་གྱུར་ཏོ། །

གཞན་བསྒྱུར་རྩོམ་ཐད་ལ། དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་ཐང་དེབ་གསར་རྙིང་ལས་བོད་ཀྱི་སྐོར་བསྒྱུར་བ་ལ་གདེང་འཇོག་འདི་ལྟར་གནང་ཡོད་དེ། “ཐང་དེབ་གསར་རྙིང་ནང་འཁོད་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཐོག་རྒྱ་ཡིག་ནས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བར་མ་ཟད། ས་མིང་དང་། མི་མིང་། གོ་གནས་ཀྱི་མིང་སོགས་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་གྱི་ཚིག་འགྲེལ་གནད་བསྡུས་གསལ་པོར་བཀོད་པར་བརྟེན་ནས། བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཐད་མཁོ་བའི་གལ་ཆེའི་དཔྱད་གཞི་མཁོ་འདོན་བྱུང་ཡོད་”[27]ཅེས་པའི་གདེང་འཇོག་ལ་བསམས་ན། ཁོང་གི་བསྒྱུར་རྩོམ་དག་ལས་ཆེས་རིན་ཐང་ཆེ་ཤོས་ནི་ཐང་དེབ་གསར་རྙིང་ལས་བོད་ཀྱི་སྐོར་བསྒྱུར་བ་དེ་ཡིན་པ་འདྲ། གཞན་དུ། མཚོ་སྔོན་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་བཅར་འདྲི་ལེ་ཚན་ཞིག་ཏུ་དོན་གྲབ་རྒྱལ་གྱི་བསྒྱུར་རྩལ་ནི་དོན་ཇི་བཞིན་དུ་ཐོན་པ། ཚིག་སྦྱོར་རྨད་དུ་བྱུང་ཞིང་ཧ་ལས་དགོས་པ། གཞན་གྱིས་དོ་ཟླར་མི་ཡོང་བ་ཞིག་རེད་ཅེས་དགུ་རོང་སྤུན་གྲོལ་ལགས་ཀྱིས་སྡོམ་ཚིག་བཀོད་པ་ཐོས་མྱོང་། འདིའི་ཐད་ལ་འཇམ་དབྱངས་དར་རྒྱས་ལགས་ཀྱིས་“སྐུ་ཞབས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་སྐུ་ཞབས་ཁྲིན་ཆིན་དབྱིན་གཉིས་ཀྱི་འགྱུར་ནི་མ་ཡིག་ཆ་ཚང་བར་བསྒྱུར་ཡོད་པ་དང་། འགྱུར་ཡིག་མ་ཕྱིའི་དོན་དང་མཐུན་པ། ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ལེགས་པ། ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མངའ་་་”[28]ཞེས་གདེང་འཇོག་མཛད་པ་དོན་ལ་གནས་པར་སེམས། ཡིན་ནའང་། རྟ་རྒྱུག་ས་ན་རྟུག་ལུད་ཁ་ཁེར་མེད་མི་སྲིད་པས་“ད་ལྟ་ཞིབ་ཏུ་བཀླགས་ཤིང་དཔྱད་ན་འགྱུར་སྐྱོན་ཆུང་ཆུང་རེ་འགའ་ད་དུང་ཡང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་།” བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་ན་“ཁོང་ཅག་གི་འགྱུར་ཡིག་ནང་མི་མིང་དང་གོ་གནས་ཀྱི་མིང་སོགས་བོད་ཡིག་ཏུ་འབེབས་སྟངས་ཁག་ཅིག་དང་། ཚིག་དོན་ལ་ལ་མ་ཡིག་དང་ཅུང་མི་མཐུན་པ་སོགས་འགྱུར་སྐྱོན་ཕྲན་བུ་ཤོར་བར་བསམས་པ་དག་སྐབས་བབས་གཤམ་མཆན་དུ་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་”[29]ཅེས་འཇམ་དབྱངས་དར་རྒྱས་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་ཤིང་། དཔེར་བརྗོད་ཅིག་གིས་མཚོན་པར་བྱས་ན། རྒྱའི་སྐད་ཀྱི་吐蕃ཞེས་པ་དེ་བོད་ཅེས་པའི་སྒྲ་ཕར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་རང་གི་སྐད་ཡིག་ལ་བོད་ཅེས་བརྗོད་ན་ཤིན་ཏུ་འཐུས་པ་ལ་ཐུ་བྷོད་ཅེས་བསྒྱུར་བའི་དགོས་པ་གང་ཡང་མ་མཆིས་མོད། དེ་མ་དག་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་གྱུར་བའི་ཤན་ཞུགས་ཀྱིས་དེང་སྐབས་ཀྱང་བོད་ལ་ཐུ་བྷོད་ཅེས་འབྲི་མཁན་རེ་གཉིས་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །

༢སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས། ད་བར་དུ་རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་ལ་གཞོལ་མཁན་ཚོས་ལག་བརྒྱ་བསྲིངས་ས་དང་། མིག་སྟོང་བགྲད་ས་ནི་གཙོ་བོ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་རྣམས་གྱུར་འདུག

སྙན་ངག དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་སྲོལ་རྒྱུན་སྙན་ངག་འབྲི་བ་ལ་སྲོལ་རྒྱུན་མཁས་མཆོག་དག་གི་ཆུ་ཚད་ལྡན་པར་གདང་འཇོག་མཛད།[30] གཉའ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་“གསར་དུ་སྦྱར་བའི་《རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་》ནི་ཞང་ཞུང་པའི་《དྲི་ཟའི་རྒྱུད་མང་》དང་བསྡུར་ན་ལྷག་པ་མ་གཏོགས་མི་དོ་ས་གང་ཡང་མེད་”[31]ཅེས་དང་། ཡང་“སྒྱུ་རྩལ་ཆ་ནས་སྨྲས་ན་《དྲི་ཟའི་རྒྱུད་མང་》ཡང་ཟིལ་གྱི་མནན་པ་ཙམ་དུ་འདུག་”[32]ཅེས་པའི་བསྟོད་པའི་ཚིག་འབའ་ཞིག་སྨྲ། གཞན་“《འབེལ་གཏམ་》འདི་ལེགས་བཤད་ཡིན་ལ་སྙན་ངག་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་”ཞེས་དང་། “འདི་འདྲའི་ལེགས་བཤད་སྙན་ངག་སྔོན་ཆད་བོད་ལ་བྱུང་མེད་པས་”[33]ཞེས་པ་སོགས་《རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་ལ་སྦྱར་བའི་འབེལ་གཏམ་》ཞེས་པའི་རྩོམ་དེ་ལེགས་བཤད་སྙན་ངག་གི་ཐོག་མ་ལྟ་བུར་བགྲངས་ཏེ་གདེང་འཇོག་བླ་ན་མེད་པ་མཛད་ཡོད། འོན་ཀྱང་། འདིར་ཅུང་ཟད་གཞིགས་དགོས་པ་ཡོད་དེ། སྤྱིར་ལེགས་བཤད་ལ་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལེགས་བཤད་རྩོམ་རིག་དང་། ཚིག་གི་སྡེབ་ལེགས་ཤིང་དོན་ཡང་དག་པའི་ཚིག་ལ་ལེགས་བཤད་དུ་བརྗོད་པ་བཅས་གོ་བ་རིགས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡོད། གལ་ཏེ། འདིར་བརྗོད་པའི་ལེགས་བཤད་ནི་ཕྱི་མ་ལྟར་ཡིན་ན་འགལ་བ་མེད་ཀྱང་། ཁོང་གི་ཚིག་ཟུར་ལ་བརྟགས་ན། སྔ་མ་སྟེ། བོད་ཀྱི་ལེགས་བཤད་རྩོམ་རིག་ལ་གོ་བར་འགྱུར། དེ་ལྟར་ན། ལེགས་བཤད་ཅེས་པ་ནི་དཔེ་དོན་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕྱི་རབས་པར་གདམས་ངག་ལེགས་པར་བསྟན་པ་ཞིག་དང་། རྩོམ་ཐབས་དང་རྩོམ་རྒྱ་ལ་ཚད་བཀག་ངེས་ཅན་ཡོད་པས་《འབེལ་གཏམ་》དེ་ལེགས་བཤད་དུ་བགྲང་མི་འོས་སོ། །

བཀྲ་ཤིས་དཔལ་ལྡན་གྱིས་“ཁོང་གི་《ལང་ཚོ་རྦབ་ཆུ་》ཞེས་པའི་སྙན་ངག་དེས། འབྲི་སྲོལ་རྙིང་བའི་འཆིང་རྒྱ་ལས་ཡོངས་སུ་བརྒལ་ཏེ་སྙན་ངག་གི་རྩོམ་ཚུལ་དེ་རྦད་དེ་ཡུལ་ཁམས་གསར་བ་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་བསྐྱལ་ཡོད།”[34]ཅེས་《ལང་ཚོ་རྦབ་ཆུ་》ནི་སྙན་ངག་གསར་པའི་སྲོལ་འབྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་གནང་ཡོད། བདུད་ལྷ་རྒྱལ་གྱིས་ཀྱང་“བོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གསར་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་ལོ་ངོ་བཅུ་ལྷག་མ་གཏོགས་མེད། དེའི་མགོ་དེ་གང་ནས་བརྩམས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་《ལང་ཚོ་རྦབ་ཆུ་》ནས་བརྩམས་པ་ཡིན་”[35]ཞེས་《ལང་ཚོ་རྦབ་ཆུ་》ནི་སྙན་ངག་གསར་བའི་ཆུ་མགོ་ལྟ་བུར་ངོས་འཛིན། དེ་མིན། མགར་རྩེ་རྟ་མགྲིན་རྒྱལ་ལགས་ཀྱིས་《ལང་ཚོ་རྦབ་ཆུ་》སྤེལ་བ་ནི་རང་རེའི་སྙན་ངག་གསར་བའི་དཔེ་མཚོན་དུ་མངོན་་་ཞེས་[36]བརྗོད་པ་སོགས་མདོར་ན་སྙན་ངག་གསར་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་རང་མོས་སྙན་ངག་ལ་གོ་ཞིང་། དོན་དུ་རང་མོས་ཙམ་གྱི་རྩོམ་ཐབས་ནི་བོད་ལ་གནའ་སྔ་མོ་ནས་བྱུང་ཡོད་པ་སྔོན་གྱི་མགུར་གླུ་དག་ལ་བལྟས་ན་རྟོགས། དེས་ན་སྙན་ངག་གསར་བའི་སྲོལ་འབྱེད་པ་ཅེས་པ་ནི་རང་མོས་ཙམ་པོ་དེ་རང་མོས་སྙན་ངག་ཅེས་རྩོམ་སྟངས་ཤིག་ཏུ་སྲོལ་ཕྱེས་ནས་འཕེལ་རྒྱས་གསར་བ་བྱུང་དུ་བཅུག་པ་ལ་གོ་ན་ལེགས་སྙམ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་བྲིས་པའི་དེབ་ཆུང་《འབོལ་རྩོམ་ཞོགས་པའི་སྐྱ་རེངས་》ནི་ཁོང་གི་སྙན་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་ཐོག་མ་ཡིན་ལ། དེབ་དེར་བསྡུས་པའི་སྙན་ངག་དག་གིས་“རྗོད་བྱེད་ཐད་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་ཤུལ་འཛིན་བྱས་ཙམ་མ་ཟད། བརྗོད་བྱའི་ཐད་བསྟོད་ཚིག་དང་། ཡང་ན་ཡུལ་ལྗོངས་ཁོ་ན་འབྲི་བའི་འཁོར་རྒྱ་ཆུང་ངུ་ལས་གྲོལ་ཏེ། སྙན་ངག་དེ་ཉིད་རྒྱ་ཆེ་བའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་ཕྱིན་ནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལ་རིན་ཐང་ཆེ་བའི་འཚོ་བ་དངོས་ཀྱི་ནང་དོན་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད་པ་དང་། མཛེས་ཤིང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཕུགས་བསམ་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད་”[37]ཅེས་པ་ལས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་རྩོམ་ཡིག་གི་བརྗོད་བྱ་ནི་བོད་ཀྱི་དངོས་ཡོད་འཚོ་བར་གཞི་བཅོལ་ཡོད་པ་མཚོན་ལ། རྩོམ་པ་པོའི་སེམས་ཀྱང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་དང་བསྟུན་ནས་གཡོ་བཞིན་པའི་ངེས་པ་རྙེད་ཐུབ། བདུད་ལྷ་རྒྱལ་གྱིས་《ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུ་》རུ་“ཁ་བ་ཅན་གྱི་གཞོན་ནུ་རྣམས་ལ་དུངས་ཞེན་ཟབ་མོ་དང་རེ་བ་ཆེན་པོ་བཅངས་ནས་སྐུལ་ལྕག་དང་བསྔགས་བརྗོད་ཆེས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་མཛད་ཡོད་”[38]པར་གསུངས། རྣམ་སྲས་ཀྱིས་“《ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུ་》ཡིས་མི་རིགས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་དང་ཕུགས་འདུན་རེ་སྨོན་སོགས་ཤུགས་དྲག་ཏུ་མཚོན་ཡོད་”[39]ཅེས་བརྗོད།《ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུའི་》བརྗོད་བྱར་བསམས་ན་ཡང་། རྩོམ་དེའི་དགོངས་དོན་སྙིང་བོ་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཕུགས་བསམ་དང་སྙིང་སྟོབས་མཚོན་པར་བྱས་ཏེ། བོད་ཀྱི་ན་གཞོན་རྣམས་ལ་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་གོ་ཆ་བཙན་པོས་བསྒོས་ནས། མི་རིགས་ཀྱི་ཕུགས་བསམ་མངོན་འགྱུར་བྱ་ཆེད་འབད་བརྩོན་བྱ་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་དང་སྐུལ་ལྕག་མཛད་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་པར་སེམས། འདི་ནས་ཆེད་དུ་གླེང་དགོས་པ་ལ། བང་རྫི་ལགས་ཀྱིས་“《ལང་ཚོ་རྦབ་ཆུ་》ནི་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་གསར་གཏོད་དང་། གསར་བ་བརྩམས་པ་སོགས་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར། རྒྱ་ནག་གི་རང་མོས་སྙན་ངག་ལས་ཐད་ཀར་ལབ་བརྡོལ་བྱས་པ་ཞིག་དང་། ཁྱད་པར་རྒྱ་ཡིག་ནས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་གནམ་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེ་ཐང་ཆེན་གྱི་སྙན་ངག་ཟེར་བ། རྒྱ་ནག་གི་མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཀྲུའུ་ཨེར་ལེན་ལ་སོགས་ལ་མྱ་ངན་དྲན་གསོ་ཆེད་དུ་བྲིས་པའི་སྙན་རྩོམ་ཁ་ཤས་ཀྱི་ཚིག་བརྗེས་ཏེ་བོད་ཡིག་ཏུ་བྲིས་པ་དེ་རང་བསམ་པས། གསར་རྩོམ་ཟེར་བ་ཞིག་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མ་རེད་བསམ་བྱུང་” [40] ཞེས་ཀུན་དང་མི་མཐུན་པའི་དོགས་སློང་མཛད།

གཞན་རེས་ཁ་ཝེར་ཋཱ་ནེན་གྱིས་བརྩམས་པའི《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ཁྲོད་ཀྱི་ཆུའི་སྣང་བརྙན་གྱི་མཚོན་ཐབས།》[41]ཞེས་པའི་རྩོམ་དུ《ལང་ཚོ་རྦབ་ཆུ》དང《ཨེ་མ་མཚོ་སྔོན་པོ་》སོགས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་སྐོར་ཞིག་གཙོར་བཟུང་ནས་ཆུའི་སྣང་བརྙན་མཚོན་ཐབས་ལ་སྲོལ་རྒྱུན་དང་གསར་གཏོད་གཉིས་ཀའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པར་དཔྱད་སྡོམ་བཀོད། དེ་མིན་ཁེ་པུ་སི་ཐེན་གྱིས《རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་གོ་བདེར་སྦྱར་བ་མགུར་དབྱངས་བློ་གསར་རྣ་བའི་དཔྱིད་གླུ》ཞེས་པའི་བརྩམས་ཆོས་དེ་ནི་བོད་རིག་པའི་བང་མཛོད་དུ་བྱོན་པའི་དེང་རབས་ཀྱི་བསྒྱུར་རྩོམ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་བཟུང་མོད།[42] ཁོང་གིས་མ་ཡིག་གང་ལས་བསྒྱུར་བའི་ཁུངས་གསལ་པོར་བརྗོད་མེད་སྟབས། བསྒྱུར་རྩོམ་ཡིན་ཚུལ་ལ་དཔྱོད་ཐབས་བྲལ།

སྒྲུང་གཏམ།《སེམས་གཅོང》དང《སྤྲུལ་སྐུ》གཉིས་ལ་ཁེ་པུ་སི་ཐེན་གྱིས་དཔྱད་བརྗོད་ཅུང་ལྷུག་པོར་གནང་ཡོད་དེ།《སེམས་གཅོང》ནི་རྩོམ་པ་པོའི་མཁྱེན་དཔྱོད་རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ཡག་ཤོས་སུ་བཟུང་སྟེ། བུ་མོ་གཞོན་ནུ་མ་ཞིག་གི་བརྩེ་དུངས་ལ་གོད་ཆག་ཤོར་བའི་དོན་ལས་གཉེན་སྒྲིག་རང་དབང་མེད་པའི་ཚུལ་ལ་དགག སྐད་ཆར་དགའ་སྐྱོ་ཟུང་གི་ཚོར་འདུ་མཚོན་པའི་སྐད་ཆའི་སྣང་བརྙན་དང་བརྩེ་དུང་གི་ཡིད་བརྙན་མཚོན་པའི་སྐད་ཆའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རྣམ་པས་ཕྱུག་ཅིང་། ཁ་གསལ་གོ་བདེ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པར་མཐའ་སྡོམ་བཀོད།《སྤྲུལ་སྐུ》ལ་ཁོང་གིས་དོར་ཞི་རིན་པོ་ཆེས་ཆོས་ལུགས་བསླུ་བྲིད་པའི་བཙུན་གཟུགས་སུན་འབྱིན་བྱས་པའི་《སྤྲུལ་སྐུ་》ནི་གུང་ཐང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་དང་ཐུའུ་བཀྭན་ཡོངས་འཛིན་བསྟན་པའི་རྒྱ་མཚོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་འགལ་གྲྭ་པ་དང་སྤྲུལ་སྐུ་རྫུན་མར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་པ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པའི་དཔྱད་ཐུང་དང་སྦྲགས་ཏེ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་དམིགས་འབེན་དང་ཆོས་ལུགས་པའི་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་གཉིས་ཐ་དད་དུ་སྣང་ཞེས་དོར་ཞིའི་ལྟ་བར་དོགས་དཔྱོད་མཛད་ཡོད།[43] ཁོང་གི་དོགས་དཔྱོད་དེ་ཡང་དོན་དང་མཐུན་པར་འདོད་དེ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་《སྤྲུལ་སྐུ་》ཡིས་དགག་ས་ནི་སྤྲུལ་སྐུ་རྫུན་མ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར། མང་ཚོགས་ཀྱི་རྨོངས་དད་ལའང་དགག་ནས་དད་པ་ཡང་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་བློ་དང་ལྡན་དགོས་པར་བརྗོད་པས་རེད། དེ་བས། རིག་འཛིན་གྲགས་ལྡན་གྱིས་ཀྱང་《སྤྲུལ་སྐུ་》ཡིས་སྤྲུལ་སྐུ་སྤྱི་ལ་དགག་པ་མ་ཡིན་པར་སྤྲུལ་སྐུ་རྫུན་མའི་བྱ་སྤྱོད་ཐེར་འདོན་བྱས་པ་དང་། སྒོས་སུ་མི་དམངས་ཀྱི་རྨོངས་དད་ལ་དགག་པ་མཛད་པར་འདོད།[44] ཡིན་ན་ཡང་། བང་རྫི་ལགས་ཀྱིས་《སྤྲུལ་སྐུ་》ཡིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་རྙིང་འདོར་གྱི་གསར་བརྗེའི་སེམས་ཀྱི་འཁྱེར་སྟངས་དེ་མཚོན་ཡོད་ཅེས་དོན་གྱིས་ཁོའི་སེམས་ཀྱི་རྙིང་གཏོར་གྱི་ལྟ་བ་དང་། གྲལ་རིམ་འཐར་རྩོད་ཅིག་ལས་ཅི་ཡང་མིན་པར་བརྗོད་ནས་ལྟ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་བཏོན།[45]

དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་“ཚིག་ལྷུག་སྙན་ངག་གི་ཉམས་འགྱུར་ལྡན་ཞིང་གོ་བདེ་བའི་སྒྲུང་གཏམ་ཐོག་ནས་”[46]ཞེས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྲུང་གཏམ་གྱི་ཚིག་གི་ཁྱད་ཆོས་བསྟན། ཆོས་སྐྱོང་ལགས་ཀྱིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྲུང་གཏམ་ལ་ཁྱད་ཆོས་གསུམ་ལྡན་པར་འདོད་དེ། གཅིག་ན་བློ་འབྱེད་ལས་འགུལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཞིང་དངོས་འབྲིའི་ཐབས་ལ་གཞོལ་བ། གཉིས་སུ་བསྟོད་པ་ནས་ཐེར་འདོན་ལ་ཕྱོགས་པ། གསུམ་དུ་གཏམ་རྒྱུད་ནས་སྒྲུང་གཏམ་རྣམ་པའི་འགྱུར་མཚམས་སུ་བྱུང་བའི་རྗེས་ཤུལ་བཅས་ཡིན་པར་བརྗོད། གཞན་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྲུང་གཏམ་ལས་མི་སྣའི་སྣང་བརྙན་གསར་བཞེངས་བྱས་པ་གསལ་པོར་མེད་པ། མི་སྣའི་གཤིས་ཀ་སྣ་མང་དང་རྙོག་འཛིང་རང་བཞིན་མིན་པ། མི་སྣའི་ཐོབ་ཐང་དང་བསམ་བློའི་གོ་རྟོགས། གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དག་ཕན་ཚུན་མི་འཚམས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཡང་ཐ་ཐོར་སྣང་ཞེས་ཟེར།《པད་མཚོ་》ལྟ་བུས་རང་ཅག་ཁ་བ་རི་བའི་གཞོན་ནུ་རྣམས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་སྙིང་རུས་མཚོན་པ་དང་།《སད་ཀྱིས་བཅོམ་བའི་མེ་ཏོག་》གིས་གཉེན་སྒྲིག་རང་དབང་དགོས་པའི་འདུན་པ་བསྟན། དྲིན་ལན་ལོག་འཇལ་དང་རྒྱུ་འབྲས་རྣམ་གཞག་ཡལ་བར་དོར་བའི་《རྒྱུ་འབྲས་མེད་པའི་མནའ་མ་》དང་། ཕ་མ་བུ་ཕྲུག་གི་བརྩེ་དུང་མཚོན་པའི་《ཤ་དང་རུས་པའི་བརྩེ་དུངས་》དང་། སྡུག་གི་རྨ་ཁ་གཉེན་གྱིས་གསོ་ཞེས་པ་བཞིན་ཕ་མེས་ཡང་མེས་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་འཁོན་ན་གཞོན་ཕོ་མོའི་བརྩེ་དུང་གིས་སེལ་བར་བརྗོད་པའི་《འབྲོང་སྟག་ཐང་》སོགས་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྒྲུང་གཏམ་བྲིས་པ་སོགས་ལ། ཆོས་འཛོམས་ལགས་ཀྱིས་“མདོར་ན་བརྗོད་བྱ་དོན་སྙིང་ཟབ་ཅིང་ཀློག་པ་པོའི་ཡིད་དབང་འགུག་ཐུབ་པ། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་སྨྲ་བ་དག་ཅིང་གོ་བདེ་ལ་སྙན་འཇེབས་ལྡན་པ། འཚོ་བའི་ཉམས་འགྱུར་གྱི་ཕྱུག་པ་བཅས་ནི་བརྩམས་སྒྲུང་དེའི(《ཤ་དང་རུས་པའི་བརྩེ་དུངས་》)ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡིན།”[47]ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་སྒྲུང་གཏམ་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ནའང་དོན་ལ་འབྱོར། གཞན་ཡང་སྐྱ་བྷ་ལགས་ཀྱིས་“དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྲུང་གཏམ་《སྤྲུལ་སྐུ་》དང་《འབྲོང་སྟག་ཐང་།》 《སད་ཀྱིས་བཅོམ་པའི་མེ་ཏོག་》སོགས་ནི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་བརྗོད་དོན་གསལ་ཞིང་བྱུང་རིམ་ཧྲག་བསྡུས་ཆེ་ལ། མི་སྣའི་སྣང་བརྙན་མངོན་པར་གསལ་བ། འཚོ་བ་དང་བར་ཐག་ཉེ་ཞིང་ཚིག་སྦྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་”[48]ཞེས་གནད་དུ་ཐིངས་པའི་གཏམ་བརྗོད། ཉེ་ལམ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་བརྩམས་སྒྲུང་ཐད་ལ་དཔྱད་འབྲས་གསར་བ་འགའ་ཤས་ཐོན་པ་ལས་རེ་གཉིས་ཀྱི་དཔྱད་ཐབས་གསར་བར་སྣང་བས་ཅུང་ཞིབ་པར་བརྗོད་ན། དོན་གྲུབ་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱིས་དཔྱད་བསྡུར་རིག་པའི་ཐབས་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྲུང་གཏམ་སྤྱི་ཡི་བརྗོད་བྱའི་དོན་དང་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཚིག ཁ་བྱང་། མི་སྣའི་སྣང་བརྙན་བཞེངས་ལུགས་སོགས་ལ་《ཅཱན་ཨར་》གྱིས་ཤན་ཞུགས་ཚུལ་དང་། ཤན་ཞུགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཅས་ལ་དཔྱད་བསྡུར་ཞིབ་མོར་གནང་ཡོད།[49] གཞན་ཡང་། མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ལགས་ཀྱིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་ཁཱ་བ་རྦ་ཐཱ་ཡ་སོའུ་ནཱ་རིས་གཉིས་གཤིབ་བསྡུར་ལེགས་པར་མཛད་དེ་ཁོང་གཉིས་འཚར་ལོངས་བྱུང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁོར་ཡུག་དང་མི་ཚེ་བྱུང་བར་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པས་གསར་རྙིང་གི་འགལ་འདུ་ལས་སྒྲུང་གཏམ་གྱི་ལམ་ཁ་གསར་བ་ཞིག་ལ་བསྙེགས་པ་ཡང་མཚུངས་། ཡིན་ན་ཡང་། སྒྲུང་གཏམ་གྱི་བསམ་བློའི་ནང་དོན་དང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཐད་ནས་བལྟས་ན་ཐུན་མིན་གྱི་ཆ་མང་བ་སྟེ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་རྩོམ་རིག་གི་ཁ་གཏོད་ས་གཙོ་བོ་དངོས་ཡོད་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་རྒྱུའི་སྟེང་དུ་བཞག་ཅིང་། མི་སྡུག་པའི་ཆ་ཐེར་འདོན་བྱས་ཏེ་བློ་འབྱེད་དང་ཡར་སྐུལ་ཞིག་ཐོན་ཅི་ཐུབ་ལ་འབད་ཡོད་པས་ཁོ་ནི་དངོས་ཡོད་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་དང་། ཁཱ་བ་རྦ་ཐཱ་ཡ་སོའུ་ནཱ་རིས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ནང་དོན་ཐད་ནས་བལྟས་ན་དངོས་ཡོད་ལས་དངོས་འདས་གཙོ་ཆེ་བ་དང་རང་ཉིད་སྒེར་ལ་དབང་བའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མཛེས་པ་ཞིག་དང་མཛེས་རྟོག་གི་ཞིང་ཁམས་ཤིག་བསྐྲུན་པ་ཡིན་པས་ཁོ་ནི་མཛེས་གཙོ་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །[50]

ལྷུག་རྩོམ། ད་སྔ་ལག་སོན་བྱུང་བའི་ཡིག་ཆ་དག་གཞིར་བཟུང་ན། ཁོང་གི་《རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ་》གཅིག་པུ་ལས་གཞན་གང་ལའང་དཔྱད་བརྗོད་གནང་ཡོད་པ་མ་མཐོང་། འདིར་ཆེད་དུ་གླེང་དགོས་པ་ཞིག་ལ།《རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ་》དུས་དེབ་སྟེང་བཀོད་རྗེས། མི་ལ་ལས་རྩོམ་འདི་སྒྲུང་གཏམ་གྱི་གྲས་སུ་བཞག་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་དེང་རབས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གཞུང་ལུགས་གསར་བ་བོད་དུ་དར་བ་དང་བསྟུན་ནས།《རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ་》ལྷུག་རྩོམ་ཡིན་པར་སུ་ལའང་དོགས་པ་མེད་པར་གྱུར།

ལྷུག་རྩོམ་འདིར་རྐང་ལམ་དང་གཞུང་ལམ་གཉིས་གཤིབ་བསྡུར་གྱི་ཚུལ་དུ་བྲིས་ཡོད་ལ། དེའི་གཉིས་ཀྱི་མཚོན་དོན་ནི། ལྕགས་ཐར་རྒྱལ་གྱིས་“རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ་འདིས་རང་རིགས་ཀྱི་མཚར་སྡུག་འོད་སྟོང་འབར་བའི་འདས་ཟིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མཚོན་ཞིང་། གཞུང་ལམ་ཡངས་པོ་དེས་གསར་བྱུང་གི་ཆོས་དངོས་མཚོན་པར་བྱས་་་”[51]ཞེས་རྐང་ལམ་དང་གཞུང་ལམ་གཉིས་ཀྱི་མཚོན་དོན་གསལ་པོར་བསྟན་མོད། ཆོས་སྐྱོང་གིས་“དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། བོད་རང་གི་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་དཔལ་ཡོན་ཞིག་གི་བསྡུས་གཟུགས་རེད།”[52] ཅེས་རྐང་ལམ་གྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མཚོན་པར་མ་ཟད་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱང་མཚོན་པར་བརྗོད། གཞུང་ལམ་གྱིས་རིག་གནས་གསར་བ་མཚོན་པར་བདེན་ན། རྐང་ལམ་གྱིས་རིག་གནས་རྙིང་བའམ་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་མཚོན་པར་བྱས་ན་ལེགས་ཤིང་། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པས་དེར་འགལ་བ་ཆེར་མེད་སྙམ།

ཆོས་སྐྱོང་གིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་རྐང་ལམ་གྱི་ཆེ་བ་བརྗོད་ཅིང་། རྐང་ལམ་དེ་སྐྲུན་མཁན་གྱི་གནའ་མིའི་བློ་གྲོས་དང་སྙིང་སྟོབས་ལ་བསྟོད་བསྔགས་མཛད་པར་བཀྲལ་ཏེ། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ད་ལྟའི་དངོས་ཡོད་འཚོ་བ་དང་རྐང་ལམ་གཉིས་ཀྱི་བར་འགལ་བ་ཡོད་པ་མངོན་སུམ་ཡིན་ལ། རྩོམ་པ་པོ་འགལ་བ་དེ་རྟོགས་མཁན་ཐོག་མ་ཡིན་སྲིད་ཅེས་བརྗོད། འདིར་བརྗོད་པའི་རྐང་ལམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མཚོན་པ་གོང་དུ་གླེང་ཟིན་པས། དོན་དུ་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་དང་བོད་མིའི་དངོས་ཡོད་འཚོ་བའི་བར་གྱི་འགལ་བ་དང་། སྲོལ་རྒྱུན་འཛིན་སྐྱོང་དང་རིག་གནས་གསར་བ་དང་ལེན་བར་གྱི་འགལ་བ་དེ་རེད། འགལ་བ་དེ་སེལ་ཐབས་ལ་བདུད་ལྷ་རྒྱལ་གྱིས་“རིག་གནས་གསར་བ་དར་དགོས་པར་མ་ཟད། དེ་ལས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བ་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་། མི་ཉམས་གོང་སྤེལ་གྱིས་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་ལྷན་གྱིས་བྱ་དགོས་པ་དེ་ཡིན་པས། ཁོང་(དོན་གྲུབ་རྒྱལ་)གི་སེམས་ཀྱི་དམིགས་ས་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་ཡིན་ལ། རྩོམ་(《རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ་》)གྱི་བསམ་བློ་གཙོ་བོའང་དེ་ན་ཡོད།”[53]ཅེས་དཔྱད་བརྗོད་མཛད་པ་ནི་གནད་ལ་འཁེལ་བའི་གཏམ་ཡིན་སེམས། མདོར་ན། རྩོམ་འདི་ལས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་རིག་གནས་གསར་རྙིང་བར་གྱི་འགལ་བ་སེལ་ཐབས་ཏེ་གནའ་བཟང་དེང་སྤྱོད། གསར་བ་ནང་འདྲེན། རང་གི་ངོ་བོ་མ་བོར་བའི་དེང་རབས་རིག་གནས་གསར་གཏོད་དང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་དགོས་པའི་དགོངས་པ་རླབས་ཆེན་མཚོན་པར་འདོད་མོད། བང་རྫི་ལགས་ཀྱིས་《རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ་》ནི་དོན་གྱིས་རིག་གནས་མགོ་འདོགས་རིང་ལུགས་དང་། རང་མཐོང་མེད་པའི་རྩོམ་ཞིག་རེད་ཅེས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་སྦྱངས་བ་མཐར་ཕྱིན་གནང་མེད་པས་དེའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁྱད་ཆོས་མ་རྟོགས་པར་རྐང་ལམ་དང་སྦྱར་བ་ནི་རང་མཐོང་མེད་པའི་བླུན་བཤད་དེ་གསར་བརྗེའི་རང་གཤིས་ལས་ཅི་ཡང་མིན་པར་འདོད། [54]

བཞི། གདེང་འཇོག རྒྱལ་ཕྱིའི་རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་པ་ལས་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་ཁེ་པུ་སི་ཐེན་གྱིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནི་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མཁས་ཅན་ཞིག་དང་། བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་སྨྲ་བ་ཞིག རྩོམ་པ་པོ་དང་བླ་མེད་ཀྱི་དྲན་དབང་བཅས་ཀྱི་ཆོ་ལོ་སྦྱར།[55] རེས་ཁ་ཝེར་ཋཱ་ནེན་གྱིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནི་ཨ་མདོ་ནས་སྐྱེས་པའི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་རེད་ཅེས་[56]ཆོ་ལོ་གཅིག་ལས་སྦྱར་མེད། དེས་ན། རྩོམ་པ་པོ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་བ་གཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ན། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་རྩོམ་པ་པོ་ཡིན་པར་ཁོང་གཉིས་ལ་འགལ་བ་མེད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་ཁག་ལ་ཞིབ་ཏུ་གཞིགས་པ་ཡིན་ན། ཁེ་ཕུ་སི་ཐེན་གྱིས་གནང་བའི་གོ་ཐོབ་དེ་དག་དེ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པར་དོགས་པ་གང་ཡང་འཆང་དགོས་མེད། འོ་ན། རེས་ཁ་ཝེར་ཋཱ་ནེན་གྱིས་གནད་འདི་མ་མཁྱེན་པ་ཨེ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བསམས་ཏེ། ཁོང་གིས་རྩོམ་པ་པོ་ལས་གཞན་མ་བརྗོད་པ་ནི། བྲི་བྱའི་རྩོམ་ཡིག་གི་སྐལ་ཐོབ་དགོས་དབང་གིས་ཡིན་གྱི་དགོས་མེད་དོན་གཞན་རྒྱས་སྤྲས་མ་བྱས་པས་ཡིན་སྙམ། གཉའ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་བསམ་བློ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་སྨྲ།[57] མགར་རྩེ་རྟ་མགྲིན་རྒྱལ་གྱིས་“སྐུ་ཞབས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་སུ་བྱུང་བའི་བོད་རིག་པ་སྨྲ་བ་ཞིག་དང་། རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་པ་མིང་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་དེང་རབས་བསམ་བློ་སྨྲ་བ་”[58]བཅས་ཡིན་པར་བརྗོད། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་དང་རེབ་གོང་རྡོ་རྗེ་མཁར། འཇུ་སྐལ་བཟང་། ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ་སོགས་ཀྱིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སྐུ་འདས་པའི་མྱ་ངན་ཞུ་ཡིག་ཏུ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནི་རྩོམ་རིག་པ་དང་། བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་པ། ལོ་རྒྱུས་པ། བསམ་བློ་བ། སྒྱུ་རྩལ་པ། ལོ་ཙཱ་བ་[59]བཅས་གདེང་འཇོག་མཛད། ཉན་ཤུལ་མཁྱེན་རབ་འོད་གསལ་གྱིས་“མདོ་སྨད་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་དུ་སྲིད་པ་བཟུང་བའི་མཁས་དབང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་”[60]ཞེས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནི་མཁས་པའི་དབང་པོ་ཞིག་ཏུ་བརྗོད། དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་མཁས་ཅན་དང་། བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་མཁས་ཅན་[61]ཞིག་ཡིན་པར་གདེང་འཇོག་མཛད། བང་རྫི་ལགས་ཀྱིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནི་རྙིང་གཏོར་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་ལུང་རིགས་དུ་མས་བསྒྲུབས་ཤིང་། དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ཟེར་བ་འདི་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལས་མགོ་བརྩམས་པར་བརྗོད་པ་ཡང་དོན་གྱིས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ཞིག་གཏན་ནས་མ་ཡིན་པར། དུས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ནང་། མི་ཁྱད་པར་ཅན་འགའ་ཞིག་གིས་དམིགས་ཡུལ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཨུ་ཚུགས་ཆེན་པོས་བོད་ཡིག་ཏུ་སྤེལ་བ་ཞིག་རེད་[62]ཅེས་པ་སོགས་ལྟ་ཚུལ་འདྲ་མིན་བཏོན།

གཞན་དུ་ན། ཅུང་ཟད་གླེང་དགོས་པ་ཞིག་ལ། ཆོས་སྐྱོང་གིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་བསམ་བློ་བ་ཡིན་མིན་ནི་ད་དུང་ཐག་མ་ཆོད་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཏུ་འདོད། ཁོ་ལ་དོགས་པ་དེ་གང་ནས་བྱུང་ཞེ་ན། ཁོས་བརྩམས་པའི་《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་》ཏུ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་བསམ་བློ་བ་ཡིན་མིན་གྱི་སྐོར་ཞེས་ཆེད་དུ་ས་བཅད་གཅིག་ཏུ་གླེང་ཡོད་ལ། དེ་ནི་འབྲོང་བུ་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེ་དང་མགར་རྩེ་རྟ་མགྲིན་རྒྱལ་གཉིས་ཀྱིས་ལྟ་ཚུལ་བརྗེ་རེས་བྱས་པའི་རྩོམ་གཉིས་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་ཞིབ་བརྗོད་གནང་བ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་། རྩོམ་དེ་གཉིས་ཁོ་བོས་ཞིབ་ཏུ་བཀླགས་ཤིང་ལྟ་བའི་གསང་གནད་བཙལ་བ་ན། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་གླེང་བ་ནི་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་བསམ་བློ་བ་ཡིན་མིན་དེ་མ་ཡིན་པར་ཤེར་རྟོགས་རིག་པ(མཚན་ཉིད་རིག་པ)སྨྲ་བའི་གྲས་ལ་བཞག་ན་འོས་མིན་གྱི་གནད་དོན་དེ་རེད། དེ་ཡང་མགར་རྩེ་རྟ་མགྲིན་རྒྱལ་གྱིས་“དེང་རབས་ཤེར་རྟོགས་རིག་པ་ལ་དུས་རིམ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཡོད་པ་ནི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ནས་འོས་ཤིང་རིགས་པ་ཞིག་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་། དུས་རིམ་དང་པོ་སྟེ་དུས་རབས་འདིའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པའི་ནང་དུ་སྐུ་ཞབས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་མ་བཞག་པ་ནི་བློ་ཕམ་ཆེ་བར་སེམས།”[63]ཞེས་བརྗོད། ཡིན་ན་ཡང་། ཁོང་གིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཤེར་རྟོགས་རིག་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་བགྲང་འོས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་བསམ་བློ་སྨྲ་བ་ཞིག་རེད་ཅེས་དྲངས་ཡོད། ཁོང་གིས་བརྗོད་ཚུལ་ལ་བལྟས་ན་བསམ་བློ་བ་ཡིན་ན་ཤེར་རྟོགས་རིག་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་དེ་རེད། དོན་དུ་བསམ་བློ་བ་ཡིན་ན་ཤེར་རྟོགས་རིག་པ་སྨྲ་བ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་པ་དང་། ཤེར་རྟོགས་རིག་པ་སྨྲ་བ་ཡིན་ན་ཤེར་རྟོགས་རིག་པའི་བསམ་བློ་བ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པའི་ཞིབ་ཕྲའི་ཁྱད་པར་ཡོད། ཤེར་རྟོགས་རིག་པ་སྨྲ་བར་བགྲངས་པ་ལ་ངེས་པར་དུ་ཤེར་རྟོགས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཡོད་དགོས། དེ་བས་ན། འབྲོང་བུ་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེས་རྩོམ་དེའི་ལན་དུ། “གལ་སྲིད་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་རྩོམ་ཡིག་ལས་ཤེར་རྟོགས་རིག་པའི་བསམ་བློ་ཞིག་མཚོན་བཞིན་ཡོད་པ་མ་རེད་དམ་ཟེར་ན་ཁོང་གི་རྩོམ་ཡིག་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་བློ་ཞིག་མཚོན་བཞིན་ཡོད་པ་བདེན་མོད། ཤེར་རྟོགས་རིག་པའི་བསམ་བློ་མཚོན་མི་ནུས་ཏེ་རྩོམ་རིག་ཉིད་ཤེར་རྟོགས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།”[64] ཞེས་གསུངས་ཤིང་། དེའི་འཕྲོར། “དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་རྩོམ་རིག་གི་བསམ་བློ་དང་བཞེད་སྲོལ་(གྲུབ་མཐའ་)གང་དུ་གཏོགས་མིན་ཐད་གཏན་ཚིགས་ཤིག་སྤྱད་དེ་རྣམ་འབྱེད་(དབྱེ་ཞིབ་)གང་ཡང་བྱས་མེད་ལ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱིའང་མེད། ད་དུང་འདི་ལྟར་མི་མཐུད་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཉིད་རྩོམ་རིག་པ་ཞིག་ལས་བསམ་བློ་བའི་གྲས་སུ་བགྲངས་རྒྱུའང་ཁག་པོར་འགྱུར་ངེས་རེད།”[65]ཅེས་གསུངས་པར་གཞིགས་ན། ཁོང་གིས་ད་ལྟ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་བསམ་བློ་བ་ཞིག་ཏུ་ཁས་ལེན་མཛད་ཀྱིན་པ་ཤེས་ལ། ཁོང་གི་རྩོམ་ལས་ཀྱང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་བསམ་བློ་པའི་གྲས་སུ་བགྲང་མི་འོས་ཚུལ་ཚིག་ཟུར་ཙམ་ཡང་མེད། དེ་མིན་མགར་རྩེ་རྟ་མགྲིན་རྒྱལ་གྱིས་ཤེར་རྟོགས་རིག་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་མ་བགྲངས་པར་བློ་ཕམ་ཆེ་ཞེས་པ་དེ་ཆོས་སྐྱོང་གི་དེབ་དུ་བསམ་བློ་བའི་གྲས་སུ་མ་བགྲངས་པར་བློ་ཕམ་ཆེ་ཞེས་བཅོས་འདུག   དེ་གཉིས་ཀྱི་གོ་དོན་རྦད་དེ་ཁ་ཁ་ཡིན་པས་གང་འདོད་དུ་བཅོས་རུང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་སེམས། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་བསམ་བློ་བ་མིན་པར་འདོད་མཁན་ནི་དོན་གྱིས་ཆོས་སྐྱོང་ཁོ་ན་སྟེ། ཁོང་གིས་ཨ་རི་བ་པ་ཏུའུ་ལན་ཐི་ལགས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་གི་བསམ་བློ་བ་ཆེན་པོ་བཅུ་བགྲངས་པའི་ཚད་གཞི་[66]ཚད་མར་བཟུང་ན་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་བསམ་བློ་བར་འཇོག་པ་ནི་དུངས་ཞེན་ཙམ་ཡིན་པར་བརྗོད་དེ་ཁོང་གི་ལྟ་ཚུལ་དེའི་རིགས་ནི་དུས་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་ཐུན་མོང་གི་སྙིང་སྟོབས་ཤིག་ཏུ་གོ་ན་འོས་པར་འདོད་དོ། །

 

སྡོམ་ཚིག

རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་འཁོར་སུམ་བཅུ་ལྷག་གི་གྲུབ་འབྲས་ལ་སྤྱིའི་ཆ་ནས་བལྟས་ན་འདིའི་སྐོར་གྱི་རྩོམ་ཡིག་ལོ་རབས་ནས་ལོ་རབས་སུ་ཇེ་མང་དང་། ནང་དོན་སྤྱི་ནས་བྱེ་བྲག་ལ་འཇུག་པ་ཤུགས་ཆེ། ཡིན་ནའང་། ཞིབ་འཇུག་པ་ཕལ་ཆེ་བའི་ལངས་ཕྱོགས་བསྟོད་པར་ངེས་ཤིང་། ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་སྣ་གཅིག་པ་དང་། ཐབས་ལམ་རིགས་གཅིག་པ། དཔྱད་འབྲས་སྤུས་ཞན་པ་སོགས་ཀྱི་ཆ་ཡང་མངའ།[67] ཉེ་བའི་ཆར་གནས་སྟངས་འདིར་འགྱུར་འགོ་ཅུང་ཙམ་བྱུང་ཡོད་དེ། དོན་གྲུབ་ཚེ་རིང་དང་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་གཉིས་ཀྱིས་གཤིབ་བསྡུར་རིག་པའི་ཐབས་ལམ་སྤྱད་པས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཐབས་གསར་བར་མངོན་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་བང་རྫི་ལགས་ཀྱིས་གཞུང་ལུགས་དང་བསམ་བློའི་ཟབ་ས་ནས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་བརྩམས་ཆོས་དང་བསམ་བློ་སོགས་ལ་ཕྱིར་རྟོག་མཛད་དེ་དགག་སྒྲུབ་གནང་བ་དེས་རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་པའི་སྡེ་ལ་གྲགས་འགུལ་བཟོས་ཤིང་། བསམ་གཞིག་གི་སྒོ་གླེགས་གསར་བ་ཞིག་ཕྱེ་ཡོད་པར་བསམས། 

རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་འདི་རིག་ཚན་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་བཤད་ན། ཆོས་སྐྱོང་གིས་བརྗོད་པ་བཞིན་ད་དུང་རྨང་གཞིའི་ལས་ཀ་ཙམ་ལས་གྲུབ་མེད།[68] དེ་བས། རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གི་རིག་ཚན་འདི་འཐུས་སྒོ་ཚང་བ་ཞིག་དང་། རིག་ཚན་གཞན་པའི་མིག་དཔེར་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་དགོས་ན། གཤམ་གྱི་གནད་འགར་དོ་སྣང་མཛད་དགོས། གཅིག་ཏུ་ཞིབ་འཇུག་པའི་དཔུང་ཁག་ལ་ཤུགས་རྒྱག་པ། གཉིས་སུ་ཞིབ་འཇུག་ནུས་པ་སྟེ་སྐད་ཡིག་གི་ནུས་པ་ཇེ་མཐོར་གཏོང་དགོས། རྒྱལ་ནང་གི་ཞིབ་འཇུག་པར་མཚོན་ན། རྒྱུ་ཆ་དང་པོ་རེག་ཐུབ་ཀྱང་ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་གསར་བ་དུས་ལྟར་བཀོལ་དཀའ་བ་དང་། རྒྱལ་ཕྱིའི་དཔྱད་འབྲས་ཀྱང་དུས་ལྟར་དཔྱད་གཞིར་འཛིན་ཐབས་བྲལ། ཕྱི་ནང་གི་ཞིབ་འཇུག་པས་སོ་སོའི་དཔྱད་འབྲས་ཕན་ཚུན་དཔེ་བལྟ་བྱེད་དཀའ་བ་སོགས་ཀྱིས། རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་གཉེར་མཁན་ལ་སྐད་ཡིག་གི་ནུས་པ་ཆེར་གཏོང་རྒྱུ་གལ་ཆེ་བ་མཐོང་ཐུབ། སྤྱིར་ཞིབ་འཇུག་ཚད་ལྡན་ཞིག་བྱེད་ན། སྐད་ཡིག་གི་བཀག་རྒྱ་ལས་ཐར་རྒྱུ་ནི་ཞིབ་འཇུག་པར་འཛོམས་དགོས་པའི་མ་མཐའི་ཆ་རྐྱེན་རེད། དེར་དམིགས་ནས་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས་པའི་《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་》ཞེས་པའི་དེབ་དུ་ཕྱི་གླིང་བའི་འགྱུར་རྩོམ་ཁ་ཤས་དང་། ཡང་ཁོང་གིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས་པའི་《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་》(འདོན་ཐེངས་གཉིས་པ་)ཏུ་འགྱུར་རྩོམ་གཅིག་བཅས་བསྡུ་སྒྲིག་བྱས་པ་དང་། གཞན་ཁོང་གིས་ཤཱཀྱ་ཚེ་རིང་དབང་འདུས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རིང་ལུགས་འཚོལ་ཞིབ་》ཅེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་རིང་མོ་བསྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱིས་འདི་ཐད་ཀྱི་སྟོང་ཆ་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྐངས། གསུམ་དུ་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱབ་ཁུངས་སྣ་མང་ལ་འཇུག་དགོས། ད་ཕན་གྱི་དཔྱད་འབྲས་ཕལ་ཆེ་བས་སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་ཁོ་ན་རྩལ་བཤད་བྱས་པས་ཞིབ་འཇུག་ཁྱབ་ཁོངས་གཅིག་རྐྱང་ཅན་དང་བསྐྱར་ལྡབ་ཅན་དུ་གྱུར། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་འབྲས་དང་། ལོ་ཙཱའི་ཆུ་ཚད་དང་ཁྱད་ཆོས། འགྲེལ་རྩོམ་གྱི་གོ་གནས་དང་དོན་སྙིང་། ཁོང་གི་གྲུབ་འབྲས་དང་གི་མི་ཚེ་བརྒྱུད་རིམ་བར་གྱི་འབྲེལ་བ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་ཕྱི་རབས་པར་ཤན་ཞུགས་ཐེབས་ཚུལ་དང་ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་དགེ་སྐྱོན་སོགས་ཞིབ་ཕྲའི་གནད་མང་པོར་དྲང་བཞག་གིས་ཞིབ་འཇུག་མཛད་རྒྱུ་གལ་ཆེ། བཞི་ནས་ལངས་ཕྱོགས་བར་མར་བསྡད་དེ་རིག་པ་སྣ་ཚོགས་སྤྱོད་དགོས། ལངས་ཕྱོགས་བསྟོད་པ་ཐལ་ཆེ་ན་བདེན་པ་རྙེད་དཀའ། དེ་བས་ལངས་ཕྱོགས་དྲང་བ་སྟེ་རིས་སུ་མ་ཆད་པ་དང་ཕྱོགས་ལྷུང་མི་བྱེད་པ་ནི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་ཡང་དག་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཡིན་པ་དང་། ཐབས་ལམ་སྣ་མང་སྤྱོད་པ་ནི་ཚད་དང་ལྡན་པའི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ནོ། །


མཇུག་མཆན།

[1] དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཞིབ་འཇུག་ཅེས་ཀྱང་བྱ། སྤེལ་ནག་པ་རིག་འཛིན་གྲགས་ལྡན་གྱིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཞིབ་འཇུག་ཅེས་པ་ནི་ཐོག་མར་ཆོས་སྐྱོང་གིས་2001ལོར་དངོས་སུ་བཏོན་པ་ནས་བྱུང་བར་བརྗོད། ཆོས་སྐྱོང་གི་《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་》ཏུའང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཞིབ་འཇུག་ཅེས་པ་ནི་ཁོ་བོས་ཐོག་མར་གླེང་སློང་བའི་ཚུལ་དུ་བཏོན་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཡོད།

[2] སྤེལ་ནག་པ་རིག་འཛིན་གྲགས་ལྡན། 《རང་དབང་གི་བསམ་བློ་དང་ཐོད་བརྒལ་གྱི་སྒྱུ་རྩལ།--དེང་རྩོམ་མཁན་པོ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེ་དང་གསར་རྩོམ་སྐོར་གླེང་བ།》 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2015ལོའི་ཟླ་4པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས་13ན་གསལ།

[3] སྤེལ་ནག་པ་རིག་འཛིན་གྲགས་ལྡན། 《རང་དབང་གི་བསམ་བློ་དང་ཐོད་བརྒལ་གྱི་སྒྱུ་རྩལ། དེང་རྩོམ་མཁན་པོ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེ་དང་གསར་རྩོམ་སྐོར་གླེང་བ།》 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2015ལོའི་ཟླ་4པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས་14-55བར་ན་གསལ།

[4] ཁེ་པུ་སི་ཐེན། 《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རིག་པའི་དཔའ་བོ་ཇི་ལྟར་གྱུར་ཚུལ།》 བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ་2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས་105ན་གསལ། (དཔྱད་རྩོམ་དེ་ནི1999ལོའི་《རླུང་རྟ་》དབྱིན་དེབ་སྟེང་འཁོད་པའི་ཨ་རིའི་ཆེས་ཀ་རྒོ(Chicago)སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཁེ་པུ་སི་ཐེན་གྱིས་བྲིས་པ་ཞིག་རེད་ཅེས་དེབ་དེ་ལས་གསལ་བཤད་གནང་འདུག)

[5] ཁེ་པུ་སི་ཐེན། 《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རིག་པའི་དཔའ་བོ་ཇི་ལྟར་གྱུར་ཚུལ།》 བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ་2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས་105ན་གསལ།

[6] ཁེ་པུ་སི་ཐེན། 《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རིག་པའི་དཔའ་བོ་ཇི་ལྟར་གྱུར་ཚུལ།》 བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ་2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས་113ན་གསལ།

[7] ཉན་ཤུལ་མཁྱེན་རབ་འོད་གསལ། 《འགོ་བརྗོད་དུ་ཕུལ་བའི་གཏམ་གྱི་ཉིང་ཁུ།》 བན་ཁོ་དང་བཀྲ་རྒྱལ་གྱིས་དག་བསྒྲིགས་བྱས།《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ།(པོད་ལྔ་བ།)--འགྲེལ་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོའི་ཟླ་8པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས་1ན་གསལ།

[8] ཆོས་སྐྱོང་།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེ་དང་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས།》 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006ལོའི་ཟླ5པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས268ན་གསལ།

[9] ཆོས་སྐྱོང་།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེ་དང་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས།》 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006ལོའི་ཟླ་5པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས247ན་གསལ།

[10] བདུད་ལྷ་རྒྱལ།《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་གཞིའི་གས་ཁ་དང་དེས་དེང་རབས་ལ་བྱིན་པའི་བློ་བསྐྱེད།》 《སྦྲང་ཆར》2009ལོའི་དེབ་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས153ན་གསལ།

[11] སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན། 《བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་པ་ཆེན་མོ་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས།》 བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མིའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས་1ན་གསལ།

[12] ཆོས་སྐྱོང་།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེ་དང་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས།》 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006ལོའི་ཟླ5པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས268ན་གསལ།

[13] ཞོགས་དུང་དང་མེ་ལྕེ་སོགས། 《དཔའ་དར་རིང་མོ།》 བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མིའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས136ནས198བར་ན་གསལ།

[14] བན་ཁོ་དང་བཀྲ་རྒྱལ་གྱིས་དག་བསྒྲིགས་བྱས།《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ། (པོད་དང་པོ།)--སྙན་ངག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།་》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོའི་ཟླ8པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས6ན་གསལ།

[15] ཞོགས་ལྗང་། 《སྐྱོ་གར་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་དར་ཆ--རང་གྲོལ།》 དགུ་རོང་སྤུན་གྲོལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག》འདོན་ཐེངས་གཉིས་པ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2011ལོའི་ཟླ5པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས38ནས86བར་ལ་གཟུགས་པར་ཞུ།

[16] ཞོགས་དུང་དང་མེ་ལྕེ་སོགས། 《དཔའ་དར་རིང་མོ།》 བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མིའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས136ནས198བར་ན་གསལ།

[17] ཁེ་པུ་སི་ཐེན། 《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རིག་པའི་དཔའ་བོ་ཇི་ལྟར་གྱུར་ཚུལ།》 བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས་113ན་གསལ།

[18] ཁེ་པུ་སི་ཐེན། 《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རིག་པའི་དཔའ་བོ་ཇི་ལྟར་གྱུར་ཚུལ།》 བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས་112ན་གསལ།

[19] བདུད་ལྷ་རྒྱལ།《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་གཞིའི་གས་ཁ་དང་དེས་དེང་རབས་ལ་བྱིན་པའི་བློ་བསྐྱེད།》 《སྦྲང་ཆར》2009ལོའི་དེབ་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས153ན་གསལ།

[20] བདུད་ལྷ་རྒྱལ།《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་གཞིའི་གས་ཁ་དང་དེས་དེང་རབས་ལ་བྱིན་པའི་བློ་བསྐྱེད།》 《སྦྲང་ཆར》2009ལོའི་དེབ་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས155ན་གསལ།

[21] བདུད་ལྷ་རྒྱལ།《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་གཞིའི་གས་ཁ་དང་དེས་དེང་རབས་ལ་བྱིན་པའི་བློ་བསྐྱེད།》 《སྦྲང་ཆར།》2009ལོའི་དེབ་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས155ན་གསལ།

[22] སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན། 《བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་པ་ཆེན་མོ་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས།》 བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མིའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས་14ན་གསལ།

[23] སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན། 《བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་པ་ཆེན་མོ་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས།》 བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།་《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མིའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས་17ན་གསལ།

[24] སྤྲེལ་ནག་པ་རིག་འཛིན་གྲགས་ལྡན་གྱིས་བསྒྲིགས། 《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོའི་ཟླ12པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས109ནས113བར་ལ་གཟིགས་པར་ཞུ།

[25] ཁེ་པུ་སི་ཐེན། 《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རིག་པའི་དཔའ་བོར་ཇི་ལྟར་གྱུར་ཚུལ།》བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མིའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས113ན་གསལ།

[26] དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། 《ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་རང་རིགས་གཞོན་ནུའི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་མཁས་ཅན་དང་། བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་མཁས་ཅན་བློ་མཐུན་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མཛད་རྗེས་ཅུང་ཟད་གླེང་བ།》 བན་ཁོ་དང་བཀྲ་རྒྱལ་གྱིས་དག་བསྒྲིགས་བྱས།《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ། (པོད་གཉིས་པ།)--བརྩམས་སྒྲུང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོའི་ཟླ8པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས1ནས3བར་ན་གསལ།

[27] དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། 《ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་རང་རིགས་གཞོན་ནུའི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་མཁས་ཅན་དང་། བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་མཁས་ཅན་བློ་མཐུན་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མཛད་རྗེས་ཅུང་ཟད་གླེང་བ།》 བན་ཁོ་དང་བཀྲ་རྒྱལ་གྱིས་དག་བསྒྲིགས་བྱས།《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ། (པོད་གཉིས་པ།)--བརྩམས་སྒྲུང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོའི་ཟླ8པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས1ན་གསལ།

[28] འཇམ་དབྱངས་དར་རྒྱས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་མཆན་བཏབ། 《རྒྱའི་ཡིག་ཚང་དུ་འཁོད་པའི་བོད་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས། (བཞི་པ།)--ཐང་གི་ལོ་རྒྱུས་གསར་རྙིང་སོགས་སུ་འཁོད་པའི་བོད་ཀྱི་སྐོར།》ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2015ལོའི་ཟླ5པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས9ན་གསལ།

[29] འཇམ་དབྱངས་དར་རྒྱས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་མཆན་བཏབ། 《རྒྱའི་ཡིག་ཚང་དུ་འཁོད་པའི་བོད་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས། (བཞི་པ།)--ཐང་གི་ལོ་རྒྱུས་གསར་རྙིང་སོགས་སུ་འཁོད་པའི་བོད་ཀྱི་སྐོར།》ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2015ལོའི་ཟླ5པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས10ནས11བར་ན་གསལ།

[30] དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། 《ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་རང་རིགས་གཞོན་ནུའི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་མཁས་ཅན་དང་། བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་མཁས་ཅན་བློ་མཐུན་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མཛད་རྗེས་ཅུང་ཟད་གླེང་བ།》 བན་ཁོ་དང་བཀྲ་རྒྱལ་གྱིས་དག་བསྒྲིགས་བྱས།《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ། (པོད་གཉིས་པ།)--བརྩམས་སྒྲུང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོའི་ཟླ8པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས་2ན་གསལ།

[31] གཉའ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན། 《མཚོ་བྱུང་ངག་གི་ཕོ་ཉ་བྱོན་ཚུལ།》 བན་ཁོ་དང་བཀྲ་རྒྱལ་གྱིས་དག་བསྒྲིགས་བྱས།《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ། (པོད་དང་པོ།)--སྙན་ངག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོའི་ཟླ8པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས་1ན་གསལ།

[32] གཉའ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན། 《མཚོ་བྱུང་ངག་གི་ཕོ་ཉ་བྱོན་ཚུལ།》 བན་ཁོ་དང་བཀྲ་རྒྱལ་གྱིས་དག་བསྒྲིགས་བྱས།《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ། (པོད་དང་པོ།)--སྙན་ངག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོའི་ཟླ8པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས6ན་གསལ།

[33] གཉའ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན། 《མཚོ་བྱུང་ངག་གི་ཕོ་ཉ་བྱོན་ཚུལ།》 བན་ཁོ་དང་བཀྲ་རྒྱལ་གྱིས་དག་བསྒྲིགས་བྱས།《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ། (པོད་དང་པོ།)--སྙན་ངག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོའི་ཟླ8པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས6ན་གསལ།

[34] བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས44-45ན་གསལ།

[35] བདུད་ལྷ་རྒྱལ།《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་གཞིའི་གས་ཁ་དང་དེས་དེང་རབས་ལ་བྱིན་པའི་བློ་བསྐྱེད།》 《སྦྲང་ཆར་》2009ལོའི་དེབ་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས162ན་གསལ།

[36] མགར་རྩེ་རྟ་མགྲིན་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས།《<བོད་ཀྱི་ཤེར་རྟོགས་རིག་པའི་རིགས་ཤེས>བཀླགས་པའི་འཆར་སྣང་།》 《བོད་ལྗོང་ཞིབ་འཇུག་》1997ལོའི་དུས་དེབ་གསུམ་པ། ཤོག་ངོས88ན་གསལ།

[37] བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས82ན་གསལ།

[38] བདུད་ལྷ་རྒྱལ།《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་གཞིའི་གས་ཁ་དང་དེས་དེང་རབས་ལ་བྱིན་པའི་བློ་བསྐྱེད།》 《སྦྲང་ཆར》2009ལོའི་དེབ་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས155ན་གསལ།

[39] རྣམ་སྲས།《བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་ཞིབ་འཇུག》 2009ལོའི་ཟླ7པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག་གྲངས130ན་གསལ།

[40] བང་རྫི། 《རིག་གསར་དང་འབྲེལ་ནས་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལ་དཔྱད་པ་བྱ་རོག་སོ་རྟོག་གི་བསྟན་བཅོས།》ཞེས་པའི་སྐད་འཕྲིན་དྲ་རྩོམ་ལས་དྲངས། པར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་པ་མ་མཐོང་།

[41] དགུ་རོང་སྤུན་གྲོལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་འདོན་ཐེངས་གཉིས་པ།--ཕྱིར་རྟོག་དང་འཚོལ་ཞིབ།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2011ལོའི་ཟླ5པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས100ནས133བར་ལ་གསལ།

[42] ཁེ་པུ་སི་ཐེན། 《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རིག་པའི་དཔའ་བོར་ཇི་ལྟར་གྱུར་ཚུལ།》བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མིའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས་112ན་གསལ།

[43] ཁེ་པུ་སི་ཐེན། 《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རིག་པའི་དཔའ་བོར་ཇི་ལྟར་གྱུར་ཚུལ།》བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མིའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས115ནས116བར་ན་གསལ།

[44] སྤེལ་ནག་པ་རིག་འཛིན་གྲགས་ལྡན། 《རང་དབང་གི་བསམ་བློ་དང་ཐོད་བརྒལ་གྱི་སྒྱུ་རྩལ། དེང་རྩོམ་མཁན་པོ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེ་དང་གསར་རྩོམ་སྐོར་གླེང་བ།》 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2015ལོའི་ཟླ4པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས167-180བར་ན་གསལ། གཞན་འདིའི་སྐོར་ལ་ཆོས་སྐྱོང་གིས་བརྩམས་པའི《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་》(ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006ལོའི་ཟླ5པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས218ནས223བར་ན་གསལ།)དང་། གངས་ཀེ་ནོར་གྱིས་བརྩམས་པའི《དོན་གྲུབ་རྒྱུལ་གྱིས་གཟིག་ལྤགས་གྱོན་པ་》(སྤྲེལ་ནག་པ་རིག་འཛིན་གྲགས་ལྡན་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས། 《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།》 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོའི་ཟླ12པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས315ནས324བར་ན་གསལ།)ཞེས་པ་གཉིས་ལ་གཟིགས་པར་འཚལ།

[45] བང་རྫི། 《རིག་གསར་དང་འབྲེལ་ནས་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལ་དཔྱད་པ་བྱ་རོག་སོ་རྟོག་གི་བསྟན་བཅོས།》ཞེས་པའི་དྲ་རྩོམ་ལས་དྲངས། པར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་པ་མ་མཐོང་།

[46] དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། 《ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་རང་རིགས་གཞོན་ནུའི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་མཁས་ཅན་དང་། བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་མཁས་ཅན་བློ་མཐུན་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མཛད་རྗེས་ཅུང་ཟད་གླེང་བ།》 བན་ཁོ་དང་བཀྲ་རྒྱལ་གྱིས་དག་བསྒྲིགས་བྱས།《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ། (པོད་གཉིས་པ།)--བརྩམས་སྒྲུང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོའི་ཟླ8པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས2ན་གསལ།

[47] བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས44-45ན་གསལ།

[48] བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས82ན་གསལ།

[49] དོན་གྲུབ་ཚེ་རིང་། 《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྲུང་གཏམ་ལ་ཅཱན་ཨེར་གྱི་ཤན་ཞུགས་པའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ།》 བོད་རིག་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2016ལོའི་ཟླ5པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས95ནས106བར་ན་གསལ།

[50] མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས། 《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་ཁཱ་བ་རྦ་ཐཱ་ཡ་སོའུ་ནཱ་རིས་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་གཤིབ་བསྡུར།》 ཤེས་རམས་པའི་མཐར་ཕྱིན་དཔྱད་རྩོམ། དཔར་མེད།  ཀྲུང་གོའི་ཤེས་བྱའི་དྲ་བ་ལས་དྲངས་པས་དེར་གཟིགས་པར་འཚལ།

[51] ལྕགས་ཐར་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས་བསྒྲིགས་བྱས།《བོད་རྩོམ་གསར་བའི་བརྩམས་ཆོས་བདམས་བཀོད》ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2008ལོའི་ཟླ3པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག་ངོས288ན་གསལ།

[52] ཆོས་སྐྱོང་།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེ་དང་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས།་》 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006ལོའི་ཟླ5པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས247ན་གསལ།

[53] བདུད་ལྷ་རྒྱལ།《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་གཞིའི་གས་ཁ་དང་དེས་དེང་རབས་ལ་བྱིན་པའི་བློ་བསྐྱེད།》 《སྦྲང་ཆར》2009ལོའི་དེབ་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་155ན་གསལ།

[54] བང་རྫི། 《རིག་གསར་དང་འབྲེལ་ནས་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལ་དཔྱད་པ་བྱ་རོག་སོ་རྟོག་གི་བསྟན་བཅོས》ཞེས་པའི་དྲ་རྩོམ་ལས་དྲངས། པར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་པ་མ་མཐོང་།

[55] ཁེ་པུ་སི་ཐེན། 《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རིག་པའི་དཔའ་བོར་ཇི་ལྟར་གྱུར་ཚུལ།》བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མིའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས105ནས118བར་ན་གསལ།

[56] རེས་ཁ་ཝེར་ཋཱ་ནེན། 《དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ཁྲོད་ཀྱི་ཆུ་སྣང་བརྙན་གྱི་མཚོན་ཐབས།》 དགུ་རོང་སྤུན་གྲོལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག་འདོན་ཐེངས་གཉིས་པ།--ཕྱིར་རྟོག་དང་འཚོལ་ཞིབ།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2011ལོའི་ཟླ5པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས100ན་གསལ།

[57] གཉའ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན།  《མཚོ་བྱུང་ངག་གི་ཕོ་ཉ་བྱོན་ཚུལ།》 བན་ཁོ་དང་བཀྲ་རྒྱལ་གྱིས་དག་བསྒྲིགས་བྱས།《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ།(པོད་ལྔ་བ།)--འགྲེལ་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོའི་ཟླ8པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས12ན་གསལ།

[58] མགར་རྩེ་རྟ་མགྲིན་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས།《<བོད་ཀྱི་ཤེར་རྟོགས་རིག་པའི་རིགས་ཤེས>བཀླགས་པའི་འཆར་སྣང་།》 《བོད་ལྗོང་ཞིབ་འཇུག》1997ལོའི་དུས་དེབ་གསུམ་པ། ཤོག་ངོས་88ན་གསལ།

[59]བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--བོད་མའི་སེམས་ནང་གི་རྡོ་རིང་།》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས84ན་གསལ།

[60] ཉན་ཤུལ་མཁྱེན་རབ་འོད་གསལ། 《འགོ་བརྗོད་དུ་ཕུལ་བའི་གཏམ་གྱི་ཉིང་ཁུ།》 བན་ཁོ་དང་བཀྲ་རྒྱལ་གྱིས་དག་བསྒྲིགས་བྱས།《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ། (པོད་དང་པོ།)--སྙན་ངག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོའི་ཟླ8པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས7ན་གསལ།

[61] དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། 《ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་རང་རིགས་གཞོན་ནུའི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་མཁས་ཅན་དང་། བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་མཁས་ཅན་བློ་མཐུན་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མཛད་རྗེས་ཅུང་ཟད་གླེང་བ།》 བན་ཁོ་དང་བཀྲ་རྒྱལ་གྱིས་དག་བསྒྲིགས་བྱས།《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ། (པོད་གཉིས་པ།)--བརྩམས་སྒྲུང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོའི་ཟླ8པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས2ན་གསལ།

[62] བང་རྫི། 《རིག་གསར་དང་འབྲེལ་ནས་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལ་དཔྱད་པ་བྱ་རོག་སོ་རྟོག་གི་བསྟན་བཅོས》ཞེས་པའི་སྐད་འཕྲིན་དྲ་རྩོམ་ལས་དྲངས། པར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་པ་མ་མཐོང་།

[63] མགར་རྩེ་རྟ་མགྲིན་རྒྱལ།《<བོད་ཀྱི་ཤེར་རྟོགས་རིག་པའི་རིགས་ཤེས>བཀླགས་པའི་འཆར་སྣང་།》 《བོད་ལྗོང་ཞིབ་འཇུག》1997ལོའི་དུས་དེབ་གསུམ་པ། ཤོག་ངོས་84ན་གསལ།

[64] འབྲོང་བུ་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེ།《<བོད་ཀྱི་ཤེར་རྟོགས་རིག་པའི་རིགས་ཤེས>བཀླགས་པའི་འཆར་སྣང་གི་དཔྱད་ཞིབ།》 《བོད་ལྗོང་ཞིབ་འཇུག》1997ལོའི་དུས་དེབ་གསུམ་པ། ཤོག་ངོས་86ན་གསལ།

[65] འབྲོང་བུ་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེ།《<བོད་ཀྱི་ཤེར་རྟོགས་རིག་པའི་རིགས་ཤེས>བཀླགས་པའི་འཆར་སྣང་གི་དཔྱད་ཞིབ།》 《བོད་ལྗོང་ཞིབ་འཇུག》1997ལོའི་དུས་དེབ་གསུམ་པ། ཤོག་ངོས་87ན་གསལ།

[66] ཏུའུ་ལན་ཐིས་བརྗོད་པའི་ཚད་གཞི་ནི་གསར་གཏོད་དང་གཏིང་ཟབ་མིན། མིའི་རིགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཅི་འདྲ་ཐེབས་པའི་ཁྱབ་རྒྱ་དང་དུས་ཡུན་རིང་མིན་སོགས་གཙོ་བོར་བཞག་ཡོད། ཞིབ་ཏུ་ཤེས་འདོད་ན་གཤམ་གྱི་དཔེ་ཆར་གཟིགས་པར་འཚལ།威尔·杜兰特著:《历史上最伟大的思想》,2004年1月第一版,中信出版社,第9页。

[67] འདིའི་སྐོར་ལ་ཆོས་སྐྱོང་ལགས་ཀྱིས་དཔྱད་བརྗོད་པའི་དཔུང་སྡེ་ཆགས་མེད་པ་དང་། ལངས་ཕྱོགས་བསྟོད་པ་ཁོ་ནར་ངེས་པ། མང་ཆེ་བའི་དཔྱད་བརྗོད་རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས་སྐོར་ཡིན་པ། དཔྱད་སྟངས་སྣ་གཅིག་པ་སོགས(《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེ་དང་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས།》 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006ལོའི་ཟླ5པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས38ནས42བར་ན་གསལ།)ཀྱི་དཔྱད་སྡོམ་བཀོད་པ་དང་རྩ་བའི་ཆ་ནས་འདྲ་ཡང་ཉེ་བའི་ཆར་གནས་སྟངས་དེ་འགྱུར་འགོ་བརྩམས་ཡོད།

[68] ཆོས་སྐྱོང་། 《རང་གྲོལ་ཞིབ་འཇུག--དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེ་དང་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས།》 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006ལོའི་ཟླ5པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། ཤོག་ངོས38ན་གསལ།

རྩོམ་སྒྲིག་པ། གསང་བདག་རྒྱལ།

དཔྱད་མཆན 0 ཡོད།