སྙན་ངག་གི་རབ་བྱེད།①

ཧྥུ་ཏའོ་པིན་དང་ཡུས་ཧྥུ་གཉིས་ཀྱིས་མཛད།སྨར་ཁམས་རིན་ཆེན་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བསྒྱུར།

མཐོང་ཐོས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཡིག་ཚང་ཀུན་ལ་གཞིགས་ན། འཛམ་བུ་གླིང་གི་མི་རིགས་སོ་སོའི་རྩོམ་རིག་ནི་སྙན་ངག་ནས་དབུ་ཚུགས་ཤིང་། སྙན་ངག་ནི་ཐོག་མར་རོལ་མོ་དང་བྲོ་གར་འབྲེལ་བ་ལས་བྱུང་། ཆེས་ཐོག་མའི་སྙན་ངག་ནི་སྐད་ཆའི་སྟེང་ཐམས་ཅད་སྡེབ་སྦྱོར་མཉམ་པའི་ངག་ཡིན་མོད། ཆེས་ཐོག་མའི་སྡེབ་སྦྱོར་མཉམ་པའི་ངག་ལ་སྙན་ངག་ཁོ་ན་ལས་མེད་དམ། ཡང་ན་སྡེབ་སྦྱོར་མཉམ་པའི་ངག་ཐམས་ཅད་སྙན་ངག་ལ་འདུས་པ་ཡིན་ནམ། སྡེབ་སྦྱོར་མཉམ་པའི་ངག་གིས་མཛད་པའི་རྩོམ་ལ་ཚིགས་བཅད་དུ་བསྙད་ཅིང་། དེ་ནི་ལྷུག་རྩོམ་དང་བསྟུན་ནས་བརྗོད་པ་ཞིག་ཡིན། སྡེབ་སྦྱོར་མཉམ་པའི་ངག་ནི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་སྔོན་ནས་བྱུང་ཡོད་ངེས་ལ། ཡི་གེ་མེད་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྡེབ་སྦྱོར་མཉམ་པའི་ངག②བྱུང་ཡོད་པ་ཡིན། གནའ་སྔ་མོའི་སྡེབ་སྦྱོར་མཉམ་པའི་ངག་ནི་དོན་མཚོན་པར་སྤྱད་ཆོག་ཅིང་། ཚང་མ་སྙན་ངག་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ། ཚིགས་བཅད་བྱུང་བའི་དུས་སྐབས་ལ་སླེབས་དུས་ཀྱང་། ཚིགས་བཅད་ཐམས་ཅད་སྙན་ངག་ལ་འདུས་པ་མ་ཡིན། ང་ཚོས《ལའོ་ཙིའི་གསུང་རབ》ནི་ཆ་ཚང་སྡེབ་སྦྱོར་མཉམ་པའི་ངག་གིས་མཛད་ཅིང་། 《ཀྲོང་ཙིའི་གསུང་རབ》དང《ཞུན་ཙིའི་གསུང་རབ》ལ་སོགས་བསྟན་བཅོས་ཁྲོད་ཀྱང་སྡེབ་སྦྱོར་མཉམ་པའི་ངག་གི་རྣམ་གཞག་ཡོད་པ་དང་། ཝང་ཀུའོ་ཝེ་དང་ཀུའོ་མོ་རུའོ་གཉིས་ཀྱིས་སྔོན་ཆད་ཀྲོའུ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཟངས་ཡིག་ལས་སྡེབ་སྦྱོར་མཉམ་པའི་ངག་ལ་ཀློག་འགྲེལ་བྱས་པ་ཤེས་མོད། འདི་དག་ཚིགས་བཅད་མིན་ལ་སྙན་ངག་ཀྱང་མིན།

མིའི་རིགས་ཀྱི་ཆེས་ཐོག་མའི་སྙན་ངག་ནི་སྡེབ་སྦྱོར་མཉམ་པའི་ངག་གིས་མཛད་པ་ཡིན་མོད། སྡེབ་སྦྱོར་གྱིས་བཅིངས་པ་ནི་སྙན་ངག་ཁོ་ནར་ཡོད་པའི་སྣང་ཚུལ་མ་ཡིན་པར་ལགས་ན། དེ་ནི་སྙན་ངག་གི་གཏན་གྱི་ངོ་བོའི་གཟུགས་མ་ཡིན་པར་རིགས་འདེད་བྱས་ཆོག་ཅིང་། དེང་རབས་སྙན་ངག་གི་སྐད་ཆའི་རྣམ་པ་ནི་རང་དབང་ཅན་ཞིག་ཡིན་གཤིས། གནད་འདི་གཞི་ནས་གསལ་པོར་བསྟན་འདུག

སྙན་ངག་གི་ངོ་བོའི་གཟུགས་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ། གནའ་སྔ་མོའི་སྙན་ངག་ནས་བཟུང་བརྗོད་ན། རྣམ་པའི་ཐད་ནས་རོལ་མོ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ལ། རྒྱ་ཡིག་གི་ངོས་ནས་སྙན་ངག་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་འདིར་སྔོན་ཆད་ཀྱི་བྲོ་བ་མ་ཡལ་བར་གནས་འདུག་པས་མཚོན་ནོ། ། རོལ་མོའི་རྣམ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱིས་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་སྟེང་སྙན་ངག་གི་རྣམ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཐག་བཅད་ཡོད་དེ། སྒྲ་གདངས་ཟློས་པ་ཅན་དང་སྒྲ་རྒྱན་ལ་མཚོན་ན། འདི་ནི་སྐད་ཆའི་རྣམ་པར་གྲུབ་པ་ཙམ་ཡིན།

རོལ་མོ་ནི་ངོ་བོའི་སྟེང་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ། སྒྲ་ཡིན་སྲིད་དམ། ང་ཚོས་སྒྲ་ནི་རྫས་ཀྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། སྒྲ་ནི་རོལ་མོ་ལ་མཚོན་ནས་བཤད་ན། མཚམས་སྦྱོར་གྱི་ཐབས་ལམ་ཙམ་ཡིན་པ་ཧ་ཅང་གསལ། རོལ་མོ་ནི་ངོ་བོའི་སྟེང་སྒྲ་ལས་རྣམ་པར་བརྒལ་ཞིང་། “རོལ་མོ་ནི་ཚོར་འདུ་ལས་སྒྲ་མིན།”③རོལ་མོ་ནི་དབྱངས་འགྲོས་དང་སྡེབ་སྦྱོར་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཞིག་ཡིན། སྙན་ངག་དང་གླུའི་ཁོངས་སུ། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ནུས་པར་རིགས་གཉིས་འདུ་ལ། གཅིག་ནི་སྐད་ཆ་བརྒྱུད་ནས་མངོན་ཞིང་། ཅིག་ཤོས་ནི་སྒྲ་བརྒྱུད་ནས་མངོན་པ་ལགས། སྒྲའི་སྡེབ་སྦྱོར་དང་དབྱངས་འགྲོས་མི་གཅིག་པ་ཡིས་འདུ་ཤེས་མི་འདྲ་བའི་ཚོར་བ་བསྐྱེད་ཅིང་། རྒྱ་ནག་གི་ཆིན་རྒྱལ་རབས་སྔོན་དུ། རོལ་མོ་ལ་དབུས་ཁུལ་གྱི་རོལ་མོ་དང་ཀྲེང་གི་རོལ་མོ་ཞེས་པ་དབྱེ་རྒྱུ་ཡོད། དབུས་ཁུལ་གྱི་རོལ་མོ་ནི་ཀྲོའུ་རྒྱལ་མཁར་དང་རྒྱལ་སའི་ཉེ་འདབས་ཀྱི་རོལ་མོ་ཡིན་ཞིང་། ཀྲེང་གི་རོལ་མོ་ནི་ཀྲེང་རྒྱལ་ཕྲན་གྱི་རོལ་མོ་ཡིན། རོལ་མོ་འདི་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ག་འདྲ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། “དབུས་ཀྱི་རོལ་མོ་སྙོམས་པ་དང་། ཀྲེང་གི་རོལ་མོར་འགྱུར་བ་མང་།”④དབུས་ཁུལ་གྱི་རོལ་མོའི་དབྱངས་འགྲོས་དང་སྡེབ་སྦྱོར་ནི་སྙོམས་པ་དང་། ཀྲེང་གི་རོལ་མོའི་དབྱངས་ལ་འགྱུར་བ་མང་ཞིང་། དབྱངས་འགྲོས་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སྙོམས་པོ་མིན་ནོ། ། ཕྱིས་སུ་སྙན་ངག་ནི་རོལ་མོ་ལས་གྱེས་ཏེ། རོལ་མོའི་རྒྱུ་གཙོ་བོ་སྐད་ཆའི་སྟེང་གི་སྒྲ་གདངས་ཟློས་པའི་སྒྲིག་གཞི་དང་། སྒྲ་རྒྱན་གྱི་ཚིག་ཏུ་འཕོས། སྙན་ངག་ཁྲོད་ཀྱི་སྐད་ཆའི་ཐད་ནས་བརྗོད་ན། རོལ་མོ་དང་གྱེས་པའི་རྗེས་སུ་སྐད་ཆའི་གཟུགས་རྒྱན་དང་མཚོན་བྱེད་སྔར་ལས་དར་ཤུགས་ཆེ་རུ་ཕྱིན།

སྐབས་འདིར། སྙན་ངག་གིས་རོལ་མོ་རུ་གྲུབ་པ་གང་ཞིག་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་དབྱངས་འགྲོས་བརྒྱུད་ནས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཚོར་བའི་ནུས་པ་མངོན་དུ་བཅུག་ཅིང་། སྙན་ངག་རང་སྟེང་ནས་སྐད་ཆའི་གཟུགས་རྒྱན་གྱི་མཚོན་བྱེད་བརྒྱུད་ནས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྟོག་པས་བསླངས་པའི་ནུས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ལ། ཧེ་རྡི་གྷི་ཨར་གྱིས་སྙན་ངག་ནི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཚད་ཆེས་མཐོ་ཤོས་དང་། སྒྱུ་རྩལ་ནང་གི་སྒྱུ་རྩལ་དང་། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ངོ་བོར་འཛིན།⑤

དོན་དངོས་སུ་སྙན་ངག་གོང་དུ་འཕེལ་ནས་རོལ་མོའི“ནང་གི་རིམ་པའི”ལམ་ལ་ག་ལེར་བསྐྱོད་ཅིང་། གནད་འདི་ནི་དེང་རབས་སྙན་ངག་གི་རང་དབང་ཅན་ལས་རྟོགས་ནུས།⑥

སྙན་ངག་གོང་འཕེལ་བྱུང་བའི་ཁྲོད། རོལ་མོ་དང་གྱེས་ནའང་འདྲ། སྙན་ངག་དང་དོན་གྱི་བྱུང་བ་མཚོན་པའི་གྱེས་ཚུལ་སྔར་བཞིན་མཐོང་ཐུབ། རྒྱ་ནག་གི་ཆིང་རྒྱལ་རབས་སྔོན་དུ། ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་གོང་འཕེལ་སོང་བར་བསྟུན་སྙན་ངག་གི་དོན་གྱི་བྱུང་བ་མཚོན་པའི་ནུས་པ་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྱུར་བའི་ཚད་དུ་ལྷུང་ཞིང་། གནས་ཚུལ་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་ཡོད་ཀྱང་སྲིད་མོད། ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་ནི་དར་རྒྱས་འབྱུང་སྔ་བས། རྒྱ་ནག་གི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་དེ་ཙམ་མ་དར་བ་ཡིན་ལ། སྙན་ངག་གི་དོན་བརྗོད་ནུས་པ་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྱུར་བའི་ཁྲོད། དོན་བརྗོད་སྙན་ངག་ཀྱང་རྒུད་པའི་ལམ་དུ་བསྐྱོད་དོ། ། སྙན་ངག་ཉིད་རྒྱ་འདི་དག་གི་གཟེབ་ལས་ཐར་ཐུབ་པའི་ཚེ། སྙན་ངག་རང་སྟེང་གི་ངོ་བོའི་ནུས་པ་ཇེ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བར་རྩོམ་ཞིང་། འདི་ཡང་སྐུ་ཞབས་ཝུན་དབྱི་ཏུའོ་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་པ་བཞིན། སྙན་ངག་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་དུས་རིམ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །

དེང་རབས་སྙན་ངག་ནི་ཕལ་ཆེར་དུངས་བརྗོད་སྙན་ངག་དང་འདྲ་ལ། སྤྱིར་ལུས་ནི་ཅུང་ཟད་ཐུང་ཞིང་། གཙོ་བོ་གཟུགས་རྒྱན་དང་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་རྩལ་གྱིས་ཞུགས་ཡོད། འདི་ནི་སྙན་ངག་འཕེལ་བའི་གོ་རིམ་ཕལ་ཆེ་བ་ཡིན་པར་ལགས་ན། མ་གཞི་སྙན་ངག་གི་གཟུགས་ཀྱི་རྩ་བའི་ངོ་བོ་ནི། དེང་རབས་ཀྱི་སྐབས་ལ་ཐོན་པ་ནས་ད་གཟོད་ཡོད་པ་ཞིག་མིན་པར། སྙན་ངག་ཅེས་གདགས་གཞིར་བཟུང་བའི་སྐབས་ནས་བྱུང་ཟིན་པར་བརྗོད་ཆོག ཡང་མཁས་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་བརྗོད་བྱའི་སྲོག་ནི་མི་ནས་བཟུང་བརྗོད་དགོས་ཏེ། ཚད་མཐོ་བའི་མངོན་ཤེས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཐད་ཀར་བ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན།

སྙན་ངག་གླེང་བའི་གཞི་ལ། ཁོ་བོས་བཤད་པ་ནི་ཡི་གེའི་ངོས་སུ་ཡོད་པའི་སྙན་ངག་ཁྲོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ལ་མི་སྟོན་པར། ཐོག་མའི་གོ་རིམ་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ལ་གོ་ཞིང་། བྱ་དངོས་ཀྱི་ནང་གི་གཞི་གྲུབ་དང་། མིའི་རིགས་རང་སྟེང་གི་ནང་གི་གཞི་གྲུབ་བར་གྱི་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་སྟེ། ཕན་ཚུན་གྱི་འབྲེལ་བ་འདིའི་རིགས་ནི་ལུང་བསྟན་ཞིག་ཡིན། (གནའ་མིའི་གོ་བ་ལྟར་ན། vatesཞེས་པའི་ལྰ་ཏེན་གྱི་ཚིག་འདི་ནི་སྙན་ངག་མཁན་ལ་གོ་ཞིང་། མོ་འདེབས་མཁན་ལ་ཡང་འཇུག་པ་ཡིན།) འདིའི་ནང་དོན་ལ་གཞིགས་ན། སྙན་ངག་ནི་སྒྱུ་རྩལ་མཐའ་དག་ལ་མཆིས་པའི་ཚེ་སྲོག་གི་གསང་བ་དང་། དེ་ནི་ཕི་ལྰ་ཐི་ཡིས་བཤད་པའི་རོལ་མོ་ཡི་མིང་གཞན་ཞིག་གོ །⑦ འདི་འདྲའི་གོ་བ་རྙེད་པར་བསྟུན། སྙན་ངག་ནི་ངོ་བོའི་སྟེང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚད་མཐོ་བའི་བགྱི་བ་ཞིག་ཡིན། ཤེས་རབ་ཀྱི་བགྱི་བ་འདིའི་རིགས་ཀྱིས་མི་དང་འཇིག་རྟེན་བར་གྱི་ནང་གི་འབྲེལ་བ་གསལ་པོར་མཐོང་ཞིང་། མིའི་འདུ་ཤེས་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྲེལ་བ་གྲུབ་ཐུབ། འདི་ལྟ་བུའི་སྙན་ངག་གི་ལྟ་ཚུལ་ནས་མགོ་བརྩམས་ཏེ། ང་ཚོས་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་ཁྲོད་ཀྱི་སྙན་ངག་ལ་ལྟ་བར་བྱའོ། ། རྒྱ་ནག་གི་གནའ་མི་ན་རེ། “གནམ་ས་བསྒུལ་ནས་ལྷ་འདྲེ་དགྱེས་པ་ལ། ། སྙན་ངག་ཉིད་ལས་དོ་ཟླ་ཡོད་མ་ཡིན། །”⑧ འདིར་འདས་མཆོད་ཆོ་གའི་ཁྲོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ནུས་པ་བཤད་ཡོད། སྙན་ངག་ལ་ཟིལ་ཤུགས་དེ་འདྲ་མངའ་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ནམ། དོན་དངོས་སྟེང་འདི་ནི་མི་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྲེལ་བ་གྲུབ་པའི་ཚུལ་ལེགས་པར་བསྟན་པ་ཞིག་ཡིན་གཤིས། གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་ཁྲོད་ཀྱི་སྙན་ངག་ཀྱང་སྡེབ་སྦྱོར་མཉམ་པའི་ངག་སྤྱིར་བཏང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། ནུས་མཐུ་མངའ་བའི་སྡེབ་སྦྱོར་མཉམ་པའི་ངག་ཅིག་ཡིན་ཏེ།“གནམ་འོག་རྔ་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཚིག་གཅིག་ཏུ་ཤོང་བར”⑨སྨྲ་བས་སོ། ། སྙན་ངག་གི་རྣམ་རྟོག་འདིའི་རིགས་སམ། མི་དང་འཇིག་རྟེན་འབྲེལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བགྱི་བ་ལས་གདེངས་རྙེད་པ་ནི། བརྩེ་བའི་ཚོར་བ་ཞིག་དང་བློ་རིག་ཅིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། དེ་གཉིས་ཀྱི་གཅིག་འདུའི་ཕུང་པོ་ཡང་ངོ་། ། འདི་འདྲའི་གཅིག་འདུའི་ཕུང་པོ་ནི་དོན་གང་ཞིག་བྱུང་ཟིན་པའི་རྗེས་ཀྱི་གཅིག་འདུའི་ཕུང་པོ་མིན་ལ། བརྩེ་ཚོར་དང་དྲན་ཤེས་དབྱེ་བའི་རྗེས་ཀྱི་གཅིག་འདུའི་ཕུང་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པར། དོན་གང་ཞིག་མ་བྱུང་སྔོན་གྱི་གཅིག་འདུའི་ཕུང་པོ་དང་། བརྩེ་ཚོར་དང་དྲན་ཤེས་མ་དབྱེ་བའི་སྔོན་གྱི་གཅིག་འདུའི་ཕུང་པོ་ཡིན། དྲན་ཤེས་དམིགས་བསལ་བ་འདི་འདྲས་མིའི་རང་བཞིན་གཞི་གྲུབ་ཡིན་པའི་སྙིང་པོ་དང་། མིའི་འདུ་ཤེས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བཀག་རྒྱ་ལས་བསྐྱེད་པ་རྟོགས་པར་བྱེད། ཧེ་རྡི་གྷི་ཨྰར་གྱིས་སྙན་ངག་མཁན་དང་བརྩམས་ཆོས། ཀློག་པ་པོ་བཅས་ཕྱོགས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྙན་ངག་ལ་འགྲེལ་བ་མཛད་ནས། སྙན་ངག་ནི་བདེན་པའི་གཞི་ཚུགས་ས་ཡིན་པར་བརྗོད་དེ། སྒྱུ་རྩལ་ནི་བདེན་པས་ཞུགས་པའི་བརྩམས་ཆོས་ལ་གོ་ཞིང་། དེ་ལ་སྙན་ངག་ཅེས་བྱའོ། ། བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་གསར་གཏོད་ནི་སྙན་ངག་ཡིན་པར་མ་ཟད། ཁོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་རྩལ་ལམ། དེ་མཚུངས་སུ་བརྩམས་ཆོས་འདིའི་རིགས་རང་སོར་གནས་པ་གང་ཡིན་རུང་སྙན་ངག་ཡིན་ལ། བག་ཆགས་དངོས་ཀྱི་ཁྲོད་བརྩམས་ཆོས་གང་ཞིག་བརྩམས་ཆོས་ལ་བརྩི་བ་ནི། ང་ཚོ་གོམས་ཤིང་འདྲིས་པའི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་འགྱུར་བ་ཙམ་ཡིན་ལ། བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་བྱ་གང་གི་ཁྲོད་སིམ་པའི་སྐབས། གཟོད་ང་ཚོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་གཤིས་ཀ་ནི་བསྟན་བྱ་གང་གི་བདེན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་སྲིད་པས་སོ། །

སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་སྙན་ངག་ཡིན་ལ། སྙན་ངག་གི་རང་བཞིན་ནི་བདེན་པའི་གཞི་ཚུགས་ས་ཡིན།⑩ རྩོམ་པ་པོ་དང་སྙན་ངག་མཁན་ལ་མཚོན་ནས་བཤད་ན། བརྩམས་ཆོས་གསར་རྩོམ་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ནི་སྙན་ངག་ཡིན། འདི་དང་ཡཱ་ཁི་མཱ་ལེ་ཐཱན་གྱིས་སྙན་ངག་ལ་མཚན་གཞི་བཞག་པ་འདྲ་སྟེ། གསར་དུ་བཟོས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་གོ་རིམ་ཞིག་ལ་འཇུག་པ་ཡིན། བརྩམས་ཆོས་རང་ངོས་ནས་བལྟས་ན། བརྩམས་ཆོས་རང་གི་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རང་སོར་གནས་ཤིང་བདེན་པར་གྲུབ་ཡོད་དེ། ཚན་རིག་གསུང་རབ་དང་འདྲ་བར་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་རང་སོར་གནས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ། ཀློག་པ་པོ་ལ་མཚོན་ནས་བཤད་ན། སྙན་ངག་ནི་ངེས་པར་དུས་རྒྱུན་གྱི་བསམ་པའི་འཁྱེར་སོ་ལས་ཐར་དགོས་པ་ཡིན་ལ། གཟོད་བརྩམས་ཆོས་ཁྲོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་བདེན་པར་ངེས་ཤེས་འདྲོངས་ཐུབ་པར་ལགས་ན། སྙན་ངག་ནི་མ་གཞི་ནས་ཕལ་བ་ལས་འགོངས་ཤིང་། “སྐྱ་མིན་སེར་མིན”ནི་སྙན་ངག་གི་འཇིག་རྟེན་དུ་མངོན་ཐབས་མེད།

སྙན་ངག་གི་ངོ་བོ་ནི་བདེན་པར་གྲུབ་པའི་གཞི་ཚུགས་སའམ། ཡང་ན་སྙན་ངག་གི་ངོ་བོ་ནི་གསར་གཏོད་རང་བཞིན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཐད་ཀར་བ་གང་ཡིན་རུང་། དེའི་ཁྲོད་མི་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྲེལ་བར་ངེས་ཤེས་འདྲོངས་པ་ནི་འདྲ་བ་ཡིན། སྙན་ངག་གི་ཚོར་བ་ཐད་ཀར་བ་འདི་འདྲའི་ཁྲོད། མི་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཀུན་རྟོག་གི་ནུས་པ་སློང་བར་བྱེད། ཀུན་རྟོག་ནི་དྲན་ཤེས་དང་བརྩེ་ཚོར་བར་གྱི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་བའི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་རྒྱུ་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་མོད། ཀུན་རྟོག་ལས་གཞན་ད་དུང་ཚོར་བ་དང་། ཕྱིར་དྲན་སོགས་ནི་དེ་དང་འདྲ་བར་གལ་ཆེ། སིད་སིའི་མཛེས་རྟོག་རིག་པ་སྨྲ་བ་ཨེ་རྨི་སི་ཐྲེ་གྷིར(Emil Staiger,1908-1987)གྱིས་དུངས་བརྗོད་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི“ཕྱིར་དྲན”དུ་བསྡུ།

ཨེ་རྨི་སི་ཐྲེ་གྷིར་གྱིས་ཀིར་ཐིའི་མིང་དུ་གྲགས་པའི《འཁྱམས་པོའི་མཚན་གླུ》ལ་འགྲེལ་བ་གསལ་པོར་མཛད་ཡོད་དེ།

རི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ནི། ལྷིང་ཞིང་འཇགས། ནགས་ཁྲོད་ཀུན་ཏུ། རླུང་བུ་ཕྲན་ཙམ་ཡང་། མྱོང་བས་དབེན།

ནགས་གསེབ་ཀྱི་བྱ་ཚོགས་ལ་གསུང་སྐད་དབེན། སྒུག་རོགས་གྱིས་དང་། མི་འགྱངས་པར། ཁྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཟིན་ངེས།

སྐུ་ཞབས་ལིའང་ཙུང་ཏའེ་ལགས་ཀྱིས་ཀིར་ཐིའི་སྙན་ངག་འདི་ནི་འཇར་མན་དུངས་བརྗོད་སྙན་ངག་ཁྲོད་ཀྱི་ཆེས་རླབས་ཆེ་ཞིང་གཏིང་ཟབ་པའི་སྙན་ངག་ཅིག་ལ་བསྔགས་ཤིང་། “སྙན་ངག་འདི་ཉིད་ཀིར་ཐི་ཡིས1980ལོའི་ཟླ9པར Gickol-haanརི་སྟེང་གི་ཤིང་ཁང་ཞིག་གི་གྱང་ངོས་སུ་བྲིས། ལོ33འགོར་བའི་རྗེས་སུ་ལོ་ན་བགྲེས་པའི་ཀིར་ཐི་ཡང་བསྐྱར་གནས་འདིར་འཁྱམས་ཉུལ་ལ་ཕྱིན་ནས། སྙན་ངག་འདི་ཉིད་ཡང་བསྐྱར་ཀློག་དུས། སྙན་ངག་ཁྲོད་ཀྱི་རྟོག་ལྗོངས་ནི་སྔར་ལས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བཅུག་པ་འདྲ་ཞིང་། དབང་མེད་དུ་མཆི་མ་འབྱིན་པར་བྱས།”

ཨེ་རྨི་སི་ཐྲེ་གྷིར་གྱིས་སྙན་ངག་འདི་སྤྱད་ནས་དུངས་བརྗོད་སྙན་ངག་གི་ཕྱིར་དྲན་གྱི་ངོ་བོ་གསལ་པོར་བསྟན་པ་ནི། དངོས་ནས་འོས་ཤིང་འཚམས། སྙན་ངག་ཁྲོད་དུ་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་འཆར་ཡན་མེད་པར། ཚོར་བ་དང་རྣམ་རྟོག་གི་ཕྱིར་དྲན་ཁོ་ནས་ཞུགས་པར་མ་ཟད། ཧེ་རྡི་གྷི་ཨྰར་གྱིས་བཤད་པའི་བསམ་གཞིགས་ཀྱང་ཡོད་འདུག འདིས་ཁྲེན་ཙི་ཨང་གི《ཡིའུ་ཀྲོའུ་རི་བོར་ཆས་པའི་གླུ》ཞེས་པ་དབང་མེད་དུ་དྲན་ཡོང་སྟེ།

གནའ་མི་རྒྱང་དུ་ཡལ། ། ད་མི་མཐོང་རེ་སྐན། ། གནམ་ས་དྲན་པས་གཟིར། ། སྐྱོ་བས་མཆི་མ་བརྣངས། ། སྙན་ངག་འདི་གླེང་ཚེ། འཆར་ཡན་ཁོ་ན་ལས་མེད་པ་འདྲ་ཡང་། མ་གཞི་གོ་བ་ལེན་ཚུལ་འདི་ཉིད་ནོར་འདུག འཆར་ཡན་དང་ཕྱིར་དྲན་ལ་འགལ་བ་ཅི་ཡང་མེད། འདུ་ཤེས་ཀྱི་གཏིང་དུ་སྦས་པའི་ཚོར་བ་དང་རྣམ་རྟོག་ལ་ཕྱིར་དྲན་བྱེད་པ་ནི། མི་རྣམས་ཀྱིས་དུས་རྒྱུན་བཤད་པའི་འཆར་ཡན་གྱི་བསྐྱར་མཚོན་རང་བཞིན་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ། འཆར་ཡན་ནམ་སྟོང་བསམ་ཐལ་དྲགས་པ་ནི་དོན་དངོས་སྟེང་སྙན་ངག་མིན་པར་མ་ཟད། ང་ཚོས་ཤེས་པ་ནང་བཞིན། རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ནི་བརྩེ་ཚོར་དང་འབྲལ་ཐབས་མེད་མོད། བརྩེ་ཚོར་རང་ངོས་ནས་བརྗོད་ན་དེ་ནི་སྒྱུ་རྩལ་མིན། “སྙན་ངག་ནི་ཞོར་ལ་གཏོགས་པའི་འཕྲལ་གྱི་རྒྱན་ཆ་ཙམ་དང་། དུས་ཡུན་ཐུང་ངུའི་སྤྲོ་སྣང་ཙམ་མམ། སྐྱོ་སངས་ལྟ་བུ་ཞིག་མིན་པར།……སྙན་ངག་ནི་བྱ་དངོས་ཁྲི་འབུམ་གྱི་ངོ་བོའི་གསར་འཛུགས་རང་བཞིན་དང་གཞི་གྲུབ་པའི་བར་གྱི་གདགས་གཞི་ཞིག་ཡིན་འོས་པ་ལས། གང་འདོད་ཀྱི་ཟེར་སྒྲོས་ཤིག་མ་ཡིན་ནོ། །” ཧེ་རྡི་གྷི་ཨྰར་ལ་མཚོན་ན། སྙན་ངག་ནི་བསམ་གཞིག་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཧེ་རྡི་གྷི་ཨྰར་གྱིས་བཤད་པའི་བསམ་གཞིག་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་རྟོག་གེའི་རིགས་འདེད་ཅིག་མིན་པ་ཧ་ཅང་གསལ་ལ། ཧའེ་ཧྲི་ལྟར་ན། ནུབ་ཕྱོགས་པས་དངོས་གནས་བསམ་གཞིག་དང་། རྟོག་གེའི་རིགས་འདེད། ཚན་རིག་ར་སྤྲོད་སོགས་ནོར་བར་འཁྲུལ་ནས་གཅིག་ཏུ་བལྟས་པ་བཞིན་ནོ། །

ཕྱིར་དྲན་དང་བསམ་གཞིག་ནི་འབྲེལ་ཡོད་དེ། ཕྱིར་དྲན་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རང་བཞིན་གནས་པའི་ཁྱད་ཆོས་དང་། ཕྱིར་དྲན་ཁྲོད་དུ་མིའི་རིགས་ཀྱིས་མིའི་རིགས་རང་ཉིད་ཅི་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་པོར་བསྒྲུབས་ཡོད། མཐར་ཐུག་སྨྲས་ན། སྙན་ངག་གི་རྣམ་པ་དང་ཐབས་རྩལ་གྱི་གནད་དོན་ནི་གཡོལ་ཐབས་མེད་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རྣམ་པའི་ཆ་ནི་སྒྱུ་རྩལ་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡལ་དུ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། ། སྙན་ངག་ཀྱང་དེ་ལས་མི་འདའ་འོ། ། སྙན་ངག་འཕེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཐད་ནས། མི་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱིར་གཏན་སྲོལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་ཐབས་རྩལ་གྱི་ཚུལ་ལུགས་ཙམ་སྤྱི་བསྡོམས་མཛད་པ་ལས་བརྒལ་ཐབས་མེད།

སྙན་ངག་གི་ཁྲོད་དུ་སྐད་ཆའི་རྣམ་པའི་སྟེང་གི་སྒྲའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་གནད་དོན་ཁྱད་པར་བ་ཡིན་པ། གོང་གསལ་སྙན་ངག་གི་འཕེལ་འགྱུར་མདོར་བསྡུས་སྐབས་བརྗོད་ཚར་ཞིང་། མཁས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ཡིད་བརྙན་དང་། མཚོན་བྱེད། གཟུགས་རྒྱན་བཅས་སྙིང་བསྡུས་ཀྱིས་ཁོངས་གཅིག་ལ་བསྡུ། གོ་དོན་འདི་དག་ལ་དབྱེ་བ་ཡོད་ཅིང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཚང་མ་སྙན་ངག་གི་རྣམ་པ་མཚོན་པའི་གནད་དོན་ལ་ཕྱོགས་ཡོད། དོན་གསལ་པོར་རྟོགས་སླ་བའི་ཆེད། སྔར་བཞིན་རྒྱ་ནག་གི་མི་ཆ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་དཔེ་རྒྱན་དང་། མཚོན་བྱེད་དང་། སྤྲོས་བརྗོད་གསུམ་གླེང་བར་བྱའོ། །

རྒྱ་ནག་གི་སྲོལ་རྒྱུན་སྙན་གཞུང་ཁྲོད་དུ། དཔེ་རྒྱན་དང་། མཚོན་བྱེད་དང་། སྤྲོས་བརྗོད་གསུམ་གྱི་སྙིང་བསྡུས་རང་བཞིན་བྱུང་སྔ་བ་ཡིན། དེ་དག་ནི་ཆེས་ཐོག་མར《ཀྲུའུ་ཡི་གུས་སྲོལ་བསྟན་བཅོས》ཞེས་པ་ལས་བྱུང་། དཔེ་རྒྱན་ལ་མཚོན་ནས་བཤད་ན་སྐད་ཆས་སྟོན་ཐུབ་པ་མཐའ་དག་སྤྱད་ཆོག་ཅིང་། དཔེ་རྒྱན་གྱིས་བྱ་དངོས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་གསོན་ཉམས་ལྡན་པར་བསྐྲུན་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་། ཚན་རིག་གི་རྩོམ་ནང་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་བཀོལ་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་གཤིས། དཔེ་རྒྱན་ནི་སྙན་ངག་གི་ཆེས་རྩ་བའི་གཟུགས་མིན་ལ། ཕྱིའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་པ་ཙམ་མོ། ། དཔེ་རྒྱན་གྱི་དཔེ་དོན་ནི་མངོན་པར་གསལ་བ་ཞིག་མིན་ཚེ་དཔེ་རྒྱན་དུ་བགྲང་ཐུབ་མེད་ཅིང་། མཚོན་བྱེད་དུ་འགྱུར་བར་ངེས། སྤྱིར་དཔེ་རྒྱན་གྱི་དཔེ་དོན་ནི་ཆ་རེ་ཡིན་ཞིང་། དཔེ་རྒྱན་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་ཚིག་རྒྱན་རིག་པའི་ངོས་ཀྱི་གོ་དོན་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། མཛེས་རྟོག་རིག་པ་དང་སྙན་ངག་རིག་པའི་ངོས་ཀྱི་གོ་དོན་ཞིག་མ་ཡིན་ནོ། ། ཁུང་ཙིས་སྙན་ངག་གླེང་བའི་སྐབས་སུ། མཚོན་བྱེད་ཁོ་ན་ལས་དཔེ་རྒྱན་མི་བཤད་པ་འདི་ཡང་སྟབས་འགྲིག་པ་ཞིག་མ་ཡིན་ལ། སྙན་ངག་ཁྲོད་དཔེ་རྒྱན་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་ནི། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བློ་སྦྱོང་ཞན་པའི་རྟགས་སུ་འཁུམས་པར་ལགས་ན། ལིའུ་ཞེ་ན་རེ། “དཔེ་རྒྱན་རྟག་ཏུ་སྤྱད་པའི་ཚེ། ། མཚོན་བྱེད་ཉིད་ནི་བརྗེད་པར་འགྱུར། ། ཆུང་བར་གོམས་པས་ཆེན་པོར་འགྱུར། ། རྩོམ་ལ་ཁོང་ཉིད་སྤང་བླང་གལ། །” མཚོན་བྱེད་དུ་སྟོན་པ་གང་ཞིག ཚིག་རྒྱན་རིག་པའི་ངོས་ནས་བརྗོད་པ་མིན་ཞིང་། སྐད་ཆ་གཞན་ཞིག་བརྗོད་ན། མཚོན་བྱེད་ནི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ཁོ་ནའི་ཁྲོད་ད་གཟོད་བཀོལ་ཆོག་ལ། རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། འདི་དང་དཔེ་རྒྱན་གཏན་ནས་མི་འདྲ། ལིའུ་ཞེ་ན་རེ། “མཚོན་བྱེད་ཉིད་ལ་བཀུར་བ་ནི། ། སྙན་པའི་རྩོམ་གྱི་གཞི་ཁོ་ན། ། མིང་ནི་ཆུང་མོད་སྟོན་པ་མང་། །” མིང་ནི་ཆུང་མོད་སྟོན་པ་མང་ཞེས་པ་ནི། མཚོན་བྱེད་ལ་འདུས་པའི་དོན་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལ་རྙོག་འཛིང་ལྡན་པ་དང་། ཆ་རེ་རེས་གྲུབ་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་གོ། མཚོན་བྱེད་ལ་ཡིད་བརྙན་ཡོད་ཚེ། ཡིད་བརྙན་གྱི་གནད་དོན་དང་འབྲེལ་ཡོད་པ་ཡིན། ཡིད་བརྙན་གྱི་བྱུང་བ་ནི། དཔེ་རྒྱན་གྱི་སྣང་བརྙན་འདེམ་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ནམ། ཡོན་ཏན་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་དཔེ་རྒྱན་གྱི་གནས་སྐབས་སུ། སེམས་ནི་སྔོན་དང་དངོས་པོ་རྗེས། མཚོན་བྱེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ། དངོས་པོ་སྔོན་དང་སེམས་ནི་རྗེས་ཡིན་པར་འདོད། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བརྗོད་པ་ལ། དཔེ་རྒྱན་ལ་སྔོན་དུ་གང་ཉིད་མཚོན་པའི་ནང་དོན་མཆིས་པ་དང་། རྗེས་སུ་སྣང་བརྙན་བདམས་ནས་མཚོན་པའོ། ། མཚོན་བྱེད་ལ་སྔོན་དུ་བསྟན་བྱ་གང་ཉིད་མཚོན་པའི་ནང་དོན་མེད་ལ། དེ་ནི་བྱ་དངོས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་རྗེས་སུ་ད་གཟོད་ཡོད་པ་ཞིག་གོ། ། འགྲེལ་བཤད་འདི་ལྟ་བུར་གནས་ལུགས་མཆིས་ཏེ། མཚོན་བྱེད་ནི་གཞན་གྱིས་སྤྱད་པའི་ལག་ཆ་ལྟ་བུ་མིན་ལ། དོན་དངོས་སྟེང་མཚོན་བྱེད་ནི་མི་དང་འཇིག་རྟེན་བར་གྱི་འདུ་ཤེས་བརྗེ་རེས་བྱེད་པའི་ཁྲོད་བསྐྱེད་པ་ཞིག་གོ། །སྙན་ངག་ཁྲོད་ཀྱི་ཡིད་བརྙན་ནི་འཆར་ཡན་གྱི་མཐུད་མཚམས་ཤིག་མ་ཡིན་པར། འདུ་ཤེས་ལས་གྱེས་པའི་ཕྱིར་དྲན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། “གླག་རྒོད་དབྱིངས་སུ་རྩེན་པ། གཙང་པོའི་གླིང་དུ་ཡོད་རེད།”ཅེས་པ་ཡང་ཞེ་ཚིག་ཅིག་གཏན་ནས་མིན། སྙན་ངག་ནི་བསྒྲིགས་ནས་ཡོང་བ་མིན་པར། སེམས་གཏིང་ནས་བཞུར་ཡོང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། འདི་དང་འདྲ་བར་སྙན་ངག་ནི་ཆེས་ཐོག་མར་རོལ་མོ་དང་གཅིག་ཏུ་ངེས་ཤིང་། ཆེས་ཐོག་མའི་སྙན་ངག་ནི་སེམས་གཏིང་ནས་བཞེངས་པ་ཞིག་གོ། །ཡོན་ཏན་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སྔོན་ཆད་ཀྱི་སྙན་ངག་སྟེ། རྒྱའི《སྙན་ངག་གི་མདོ》ལྟ་བུའི་ནང་ཞེ་ཚིག་མང་པོ་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་པར་མ་ཟད། སྙན་ངག་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྔ་ན་ཞེ་ཚིག་གི་ཁྱབ་རྒྱ་དེ་ལྟར་མང་བར་སྟེགས་འཆའ། དོན་དངོས་སུ་འདི་ནི་འཁྲུལ་ཤེས་ཀྱི་རིག་པ་ཞིག་སྟེ། ཞེ་ཚིག་ནི་དམངས་གླུའི་ཁྲོད་དུ་ཡོད་པ་ཞིག་དང་། 《སྙན་ངག་གི་མདོ》ཡི་ཁྲོད་དུ་ཞེ་ཚིག་མཆིས་པ་མི་དགར་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། བྱུང་བརྗོད་རིག་པའི་ངོས་ནས་བརྗོད་ན་དེ་དང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ལྡོག་ཡོད་དེ། ཆེས་སྔ་བའི་སྙན་ངག་ནི་ཞེ་ཚིག་གིས་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན་མི་སྲིད་ཅིང་། ཞེ་ཚིག་གི་བཀོལ་སྤྱོད་ནི། སྙན་ངག་ལ་གོང་འཕེལ་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་རྗེས་ཀྱི་དོན་ཞིག་ཡིན་པར་བསྙད་ཆོག ཞེ་ཚིག་ནི་སྙན་ངག་གི་ཐབས་ལམ་ཁོ་ནར་རྔམ་དྲག་པའི་མཇུག་འབྲས་ཡིན་ལ། དོན་གྱི་སྙིང་པོས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཕྱོགས་པའི་མངོན་ཚུལ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། མཚོན་བྱེད་ནི་ཐབས་རྩལ་རང་བཞིན་གྱི་བགྱི་བ་ཞིག་མིན་པར། འདུ་ཤེས་དང་འཇིག་རྟེན་སྦྲེལ་བའི་བགྱི་བ་རང་ག་བ་ཡིན་པས། མཚོན་བྱེད་ཀྱིས་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ངོ་བོའི་གཟུགས་སྔར་ལས་གསལ་བར་བྱེད། མི་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲོས་བརྗོད་གཙང་རྐྱང་ནི་ཡག་པོར་མི་མཐོང་བར། སྒྲའི་སྡེབ་སྦྱོར་ལས་ལྷག་པ་ནི་སྙན་ངག་ལ་མཚོན་ན་ཡིད་བརྙན་དང་མཚོན་བྱེད་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་ལ། སྙན་ངག་གཙང་རྐྱང་ནི་མཚོན་བྱེད་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན། ལྟ་ཚུལ་འདིའི་རིགས་ནི་ཕྱོགས་རེ་ཙམ་ཡིན་གཤིས། ང་ཚོས་ཡང་བསྐྱར་ཀིར་ཐིའི་སྐད་གྲགས་ཆོད་པའི་སྙན་ངག་གང་དེར་རོལ་མྱོང་ཞིག་བྱའོ། །རི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ནི།/ལྷིང་ཞིང་འཇགས།/ནགས་ཁྲོད་ཀུན་ཏུ།/རླུང་བུ་ཕྲན་ཙམ་ཡང་།/མྱོང་བས་དབེན།/ནགས་གསེབ་ཀྱི་བྱ་ཚོགས་ལ་གསུང་སྐད་དབེན།/སྒུག་རོགས་གྱིས་དང་།/མི་འགྱངས་པར།/ཁྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཟིན་ངེས། སྙན་ངག་འདིའི་ཁྲོད་དུ་ཡིད་བརྙན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་མཆིས་མོད། སྙན་ངག་འདི་ཉིད་མཚོན་བྱེད་ཡིན་པར་བཤད་དཀའ། སྙན་ངག་ཁྲོད་ཆེས་བབ་ཆགས་དང་ཞི་དུལ་གྱི་སྤྲོས་བརྗོད་ལམ་ནས། རང་ཉིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཚོར་བའི་ཆ་སྤྲོས་བརྗོད་བྱས་པ་ཙམ་ཡིན་ལ། དེའི་དཔེར་འོས་པ་ནི་ཝང་ཝེའི《བྱ་སྐད་ཀྱི་ལྗོངས》ཡིན། དབེན་གནས་ཚལ་དུ་མེ་ཏོག་བཞད། ། རྒྱང་འབྲོག་མཚན་མོར་རི་ལུང་སྟོངས། ། ཟླ་བ་ཤར་ཚེ་རི་བྱེའུ་གྲག ། གསུངས་དབྱངས་དཔྱིད་ཀྱི་ལྗོངས་ལ་ཁྱབ། ། སྙན་ངག་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷིང་འཇགས་བྲིས་པའམ། སྤྲོས་བརྗོད་བྱས་པ་ཙམ་ཡིན་ལ། ཡིད་བརྙན་ཡང་མི་ཉུང་བ་ཞིག་མཆིས་མོད། དེ་ནི་མཚོན་བྱེད་ཡིན་པར་བཤད་དཀའ། དེ་མཚུངས་སུ་སྤྲོས་བརྗོད་བབ་ཆགས་པ་ཙམ་ཡང་སྙན་ངག་གི་ཚད་མཐོན་པོར་སླེབས་ཡོད་དེ། ཧེ་རྡི་གྷི་ཨྰར་གྱིས་གསུངས་པའི་བདེན་པར་གྲུབ་པའི་གཞི་ཚུགས་ས་ཞེས་པ་ཡང་། གཞི་གྲུབ་ཀྱིས་གསལ་པོར་གཡོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཧེ་རྡི་གྷི་ཨྰར་གྱིས་སྙན་ངག་ནི་གཞི་གྲུབ་ཀྱི་གདགས་གཞི་ཞིག་ལ་བལྟས་པ་ལས། མཚོན་བྱེད་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་རྙིང་པ་ཞིག་བསྐྱར་དུ་ཟློས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྙན་ངག་མཁན་གྱི་གདགས་གཞི་ནི་གཞི་གྲུབ་ཀྱི་བཤད་རྒྱུན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། བཤད་རྒྱུན་གྱི་གཞི་རུ་གྲུབ་པ་ནི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོར་གཡོགས་པ་གང་ཉིད་དང་འདྲ་བར། བཤད་རྒྱུན་རིགས་འདིའི་ཁྲོད་ཐབས་རྩལ་མཐའ་དག་ནི་ཕྱི་རུ་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པའོ། །

ཟླ་བ་ནུབ་མཚམས་ཁྭ་ཏའི་སྐད་ཀྱིས་ས་གཞི་བ་མོས་བཅོམས། །གཙང་འགྲམ་སྡོང་པོ་དང་བཅས་མཚོ་གྲུའི་སྒྲོན་མེས་དྲན་པ་བརྣངས། །ཀུའུ་སུའུ་མཁར་གྱི་ཕྱི་རོལ་ཧན་ཧྲན་དགོན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ནས། ། ནམ་གུང་ཅོང་སྒྲ་ཐོས་པ་མགྲོན་པོའི་གཞིས་ཤག་ནང་དུ་ལྷགས། །

སྙན་ངག་མཁན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྲིས་ཡོད་དམ། ཟླ་བ་དང་ཁྭ་ཏ། བ་མོ། སྡོང་པོ། མཚོ་གྲུ། ཅོང་སྒྲ་སོགས་བྲིས་ཡོད་དམ། དོན་ངོ་མར་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ནམ། གཞི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཞིག་མངོན་ཡོད་དེ། མིའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཚོར་འདུ་ནི་དེའི་ཁྲོད་ཡོད། ཡིད་བརྙན་འདི་དག་ནི་དཔེ་རྒྱན་ནམ། ཡང་ན་མཚོན་བྱེད་ཅིག་ཡིན་ནམ། སྙན་ངག་མཁན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཚོར་འདུ་ཕྲ་མོ་དང་ཡིད་བརྙན་འདི་དག་ནི་དབྱེ་ཐབས་མེད་མོད། མི་རྣམས་ཀྱིས་ནམ་ཡང་དེ་ནི་དཔེ་རྒྱན་དང་མཚོན་བྱེད་གང་ཡིན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད། ཡིན་ཡང་།“འགྲེལ་བར་བརྟེན་ནས་གཞི་རྩ་བ་དབྱེ་བའི་སྐབས། ཨང་ཀི‘གཅིག’ཡིན་པ་གང་ཞིག ‘གཅིག’གི་དོན་ལ་ངེས་ཤེས་མི་འདྲོངས་པ་ཡིན། འགྲེལ་བ་ཡིས་གསང་བ་འདི་གཏན་ནས་དབྱེ་མི་ཐུབ། རྩ་བ་མ་གཞི་ནས‘གཅིག’ཡིན་པའི་རྣམ་པ་གང་ཉིད་དང་བསྡུར་ན། དྲི་ངན་ཡང་ཚོར་བའི་དབང་ཤེས་ཀྱི་ཚོར་བ་རྣོན་པོ་ལས་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་ཟབ་པ་ཡིན། དེ་ནི་ངོ་གདོང་ཞིག་དཔེར་འདྲེན་པ་ལས། ངོ་གདོང་དང་འདྲ་བའི་གསལ་བཤད་གང་ཞིག་གིས‘སྔར་ལས་ཉམས་འགྱུར་མཚོན་ཐུབ་པ་དང་འདྲ་ལ། རྣམ་ཤེས་དང་བསྡུར་ན་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་གསེད་འགྲེལ་གང་ཞིག་སྔར་ལས་གཏིང་ཟབ་པ་ལྟ་བུ།”

ང་ཚོ་གོང་གསལ་གྱི་རྣམ་པ་འདིའི་རིགས་ལ་ཆ་རྒྱུས་ཡོད་པར་གྱུར་ན། སྙན་ངག་གི་སྐད་ཆར་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་པའི་ཁྲོད་འབྲེལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་གནད་དོན་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་ཞིང་། ཁ་ཅིག་གིས་སྣང་ཚུལ་འདི་ལ་སྙན་ངག་གི་སྐད་ཆའི་ཐོད་བརྒལ་རང་བཞིན་དུ་འབོད། གོང་གསལ་གྱི་དབྱེ་ཞིབ་བརྒྱུད། ཐོད་བརྒལ་འདིའི་རིགས་སམ། འབྲེལ་བའི་སྟོང་ཆ་ཤེས་སླ་སྟེ། དངོས་ནས་མཇུག་འབྲས་འདི་ལྟ་བུའི་རིགས་གང་ཡིན་ཡང་། སྙན་གཞུང་གང་ཞིག་བསླབས་རྗེས་བྱུང་བ་ཞིག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། ། ང་ཚོས་སྔོན་དུ་ཏུའུ་ཧྥུ་ཡི་ཚིག་གྲགས་ཅན་ཞིག་གླེང་མྱོང་སྟེ། “ལྕགས་རི་མཐོན་པོར་སྟོན་ཁ་ངང་གིས་སླེབས།” ཞེས་པའི་སྟོན་ཁ་ནི་དུས་ཚོད་ཅིག་ལ་སྟོན་ཞིང་། དུས་ཚིགས་ལ་གོ་བ་ཡིན། སྟོན་གྱི་དུས་ཚིགས། སྡོང་ལོ་སེར་པོར་གྱུར། སྡོང་ལོ་ལྷུང་སོང་། དེ་ན་སྟོན་ཁ་ཡང་ངོས་འཛིན་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། སྡོང་ལོ་ལྷུང་བ་དང་སྟོན་ཁ་གཉིས་གཞི་གཅིག་ཏུ་སྦྲེལ་འདུག དྲན་ཤེས་ཀྱི་ཚོར་འདུ་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིས། འདི་མཐའ་དག་བྱུང་བ་ནི་བསམ་གཟས་པ་མིན་ལ། ཚིག་མཇུག་སྡུད་པ་དེ་བས་མ་ཡིན་ནོ། །

①འདི་ནི་རྒྱའི《རྩོམ་རིག་གི་འཇུག་ངོགས》ལས་སྙན་ངག་སྐོར་གྱི་ཚན་པ་ཞིག་བསྒྱུར་པ་ཡིན་ཞིང་། གཤམ་གྱི་མཆན་དག་མ་ཡིག་ནང་བཞིན་བཞག་ཡོད།

(傅道彬 于茀《文学是什么》 [M]北京大学出版社2002年2月第1版)

② 参见王力《汉语诗律学》,上海教育出版社,1979年11月新2版,第1-3页。

③雅克・马利坦《艺术与诗中的创造性直觉》,刘有元等译,三联书店,1991年10月第1版,第218页。

④《碧鸡漫志・卷一》。

⑤参见海德格尔《艺术作品的本源》。

⑥参见雅克・马利坦《艺术与诗中的创造性直觉》,刘有元等译,三联书店,1991年10月第1版,第215页。

⑦雅克・马利坦《艺术与诗中的创造性直觉》,刘有元等译,三联书店,1991年10月第1版,第15页。

⑧ 《毛诗序》。

⑨《周易・系辞》。

⑩ 海德格尔《艺术作品的本源》,彭富春译,《诗・语言・思》,文化艺术出版社,1991年2月第1版,第69-70页。

埃米尔・施塔格尔《诗学的基本概念》,胡骑鼎译,中国社会科学出版社,1992年6月第1版,第1页。

《宗白华全集》第4卷,第2页。

梁宗岱《诗与真・诗与真二集》,外国文学出版社,1984年1月第1版,第33页。

宗白华译后记,见《宗白华全集》第4卷,第2页。

海德格尔《荷尔德林和诗的本质》,孙周兴译,《荷尔德林诗的阐释》,商务印书馆,2000年12月第1版,第46-47页。

参见韦勒克、沃伦《文学理论》第15章。

刘勰《文兴雕龙・比兴》。

刘勰《文兴雕龙・比兴》。

张继《枫桥夜泊》。

埃米尔・施塔格尔《诗学的基本概念》,胡骑鼎译,中国社会科学出版社,1992年6月第1版,第4页。

杜甫《摩诃池泛舟作》。

རྩོམ་སྒྲིག་པ། མཁའ་མཚོ་སྐྱིད།

དཔྱད་མཆན 0 ཡོད།