|
ར་ འ་ བ་ ་ གས་ ་ ངས་ ་ གགས་ པའམ་ ་ ག་ པ་ ་ ་ དང་ གང་ ན་ ཡང་། རང་ རང་ ་ འ་ བ་ ད་ ག་ མཐའ་ བར་ གམ་ ་ རང་ དང་ འལ་ ཐབས་ ད་ པ་ དང་། ཡང་ ན་ ས་ པར་ ་ བསམ་ ་ གང་ དས་ པ་ ་ རང་ རང་ ་ ཟས་ ས་ ད་ འམ་ ལ་ གས་ པ་ གནད་ ན་ དག་ ན། ན་ ང་ ་ དག་ ཚང་ མ་ ་ ག་ ་ གནད་ ན་ ཏག་ ཏག་ ན་ པས། མཚན་ ད་ ག་ པ་ བད་ ག་ དས་ ་ ་ གགས། ་ ན་ མཚན་ ད་ ག་ པ་ བད་ ག་ དས་ ་ ་ ག་ ན་ ་ ན།
འཇར་ མན་ ་ གནའ་ གས་ མས་ ག་ མཚན་ ད་ ་ བ་ མཁན་ ་ ་ ལ (G.W.F.Hegel,1770_1831)ས་ ས་ བང་ བ་ ར་ ན། “མཚན་ ད་ ག་ པ་ བསམ་ ་ གང་ ལ་ ་ ་ ལ་ བ་ པ་ ་ ན་ པ་ དང་། ་ ལ་ བ་ པ་ ནང་ ་ ད་ པ་ ཐམས་ ཅད་ འས་ ད ”པ་ དང་། “་ ལ་ བ་ པ་ ནང་ ་ ད་ པ་ ཐམས་ ཅད་ མ་ འས་ པ་ ད་ པ་ བས་ ་ ད་ གད་ མཚན་ ད་ ག་ པ་ བ་ པ ”ད། ་ ན་ དན་ ་ ང་ རབས་ མཚན་ ད་ ་ བ་ མཁན་ ་ ར་ ལ (B.Russell,1872_1970)ས་ ང་། ་ ལ་ བ་ པ་ ནང་ ན་ ན་ པར་ བན་ ནས་ མཚན་ ད་ ག་ པ་ དང་ ཚན་ ག་ ་ འ་ བམས ”ས་ ས་ འན་ ས་ ད། གནའ་ རབས་ ་ ་ ་ ས་ བས་ ། ཚན་ ག་ ང་ མཚན་ ད་ ག་ པ་ ངས་ གགས་ ་ བཞག་ ད། ས་ ར་ ཚན་ ག་ དང་ མཚན་ ད་ ག་ པ་ གས་ ད་ ང་ ་ ར་ ས་ ད། ་ མཚན་ ་ བས་ ར་ ་ གས་ ཀ་ བད་ ག་ ་ ་ ལ་ བ་ པ་ གནད་ ན་ ན་ པར་ ས་ ན་ བ་ ད་ ང། ་ ར་ རང་ ་ ད་ པར་ ཅན་ ་ བ་ འག་ ་ ལ་ ད་ པ་ གསལ་ ར་ གས་ ད་ པ་ ན། ་ ལ་ བ་ པ་ གནད་ ན་ ས་ པ་ ་ ་ ་ གས་ ་ ལ་ ན་ ར་ ན། ་ འར (易)﹝1﹞འང་ གས (太极)﹝2﹞ས་ ལམ་ དང་ ག་ པ (道)﹝3﹞ལ་ གས་ པར་ ་ དས་ ལ། ད་ རང་ ་ ཚད་ མ་ དང་ ནང་ ན་ ག་ པ་ ར་ ན་ ས་ ་ དང་ ད་ པ་ དང་ ག་ བ་ གཞལ་ ་ ལ་ གས་ པར་ ་ དས། ས་ ་ ལ་ གས་ ང་ ཐ་ ད་ ་ གས་ ནས་ ས་ འན་ ས་ ད་ ལ། མཐར་ གགས་ ན། ང་ བ་ ད་ དང་ ་ བ་ གས་ དང་ དམ་ ར་ འལ་ དས།
མཚན་ ད་ ག་ པ་ འང་ ན།
མཚན་ ད་ ག་ པ་ ་ ར་ འང་ བ་ གས་ ནས་ བཤད་ ན། གནའ་ རབས་ ་ ་ (古希腊)ག་ གནས་ ན་ མན་ ་ ང་ འན་ མཁན་ ་ མཚན་ ད་ ག་ པ་ མཁན་ ་ ཨ་ ་ ་ ་ ཏལ (Aristotles,ན་ 384-ན་ 322 )ས་ ས་ བང་ བ་ ར་ ན། “མཚར་ ང་ ་ དབང་ ས་ ་ མས་ ས་ མཚན་ ད་ ག་ པར་ བསམ་ གགས་ དང་ བསམ་ ་ གང་ འ་ བམས ”ང་། མཚར་ ང་ ་ འ་ བ་ ་ གས་ ་ ་ ས་ པ་ ནས་ ས་ པ་ དང་ མ་ ག་ པ་ ནས་ ག་ པ “བར་ བལ་ ་ མ་ པ ”ན་ ར། བར་ བལ་ ་ མ་ པ་ ར་ བན་ ནས་ ས་ ་ གས་ ་ ་ ་ འད་ དང་ ད་ དས་ ར། ་ མཚན་ ་ ་ བ་ ནས་ ་ ངས་ པ་ ག་ ལ་ མན་ ན་ མཚར་ ང་ འང་ ཐབས་ ད་ པ་ དང་། ཐམས་ ཅད་ མན་ པ་ ག་ ལ་ མན་ ན་ ཡང་ མཚར་ |